BOSNALI ACEMİ OĞLANLARIN DEVŞİRİLMESİ

YAZI: 13 Safer sene 973 (Ağustos 1565), Padişah Kanunî dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da I. Tahmasb’tır. O yıl, Türk donanması Malta’yı kuşattı.

KİMDEN: Padişah’tan

KİME: Bosna Beğlerbeği ve Kilis Sancakları Kadılarına HÜKÜM

KONU: Acemi oğlanı için devşirilen efradın sünetliler olduğu, bunlar eğer Bosnalılar ise bunların alınmasında bir sakınca olmadığı.

 BELGENİN MEÂLİ

Muhzıra virildi
 

Bosna ve Hersek ve Kilis Sancakları Kadıları’na HÜKÜM Kİ,

Taht–ı kazânızda şimdiye dekkin Acemi Oğlanı için alınu gelen oğlanların ekserisi sünnetlü olmağla sünnetlü olanları dahi alınu gelinmediğin hâliya acemi oğlan cem’ine varan Yayabaşısı’na sünnetlü oğlan almağa mâni oldığınız i’lâm olınmağın BUYURDIMKİ, (boş bırakılmış) varıcak şöyle ki, sünnetlü olan oğlanlar kadîmden (önce) evvel yerlü olub mücerred acemi oğlan olmak içün sonradan varmış olmayanlar ve yahud acemi oğlanı alınmamak içün sünnetlü olmıya onun gibi sünnetlü olanları almak Murad itdikde mâni olmayub aldırasın amma bu bahâne ile tezvîr ve telbîs (hile aldatma) ile hâricden varan sünnetlü oğlan yazılmakdan hazer (sakınma) olınub şimdiye dekkin alınugeldüği üzere kadîmi (önce) yerlü olan sünnetlü oğlanlardan yararın cem itdiresin.

BELGE:           

BOA – Mühimme Defteri, cilt: 5/1 s. 96/220

KULA’DAKİ IŞIKLAR’IN İSTANBUL’A

SÜRGÜNÜ

YAZI: 4 Şa’ban sene 973 (Şubat 1566), Padişah Kanunî dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh I. Tahmasb’tı.

O yıl, 6/7 Eylül’de Padişah Zigetvar’da vefat etti. 1520–1566’ya kadar süren saltanatında Osmanlı Devleti’nin her bakımdan güçlü olduğu dönemdir.

KİMDEN:          Padişah’tan

KİME:    Karahisar Beyi’ne HÜKÜM

KONU: Kula yöresinde IŞIKLAR olup bunların yakalanıp İstanbul’a yollanması buyurulmaktadır.

BELGENİN MEÂLİ

Mektub götüren Hacı Çavuş’a virildi.

Karahisar (Sahip– Afyon olması) Beği’ne HÜKÜMKİ,

Mektub gönderübKula beldesinde sâkin Efendi Beyoğlu Hasan ve yanında bulunan IŞIKLAR(âşıklar) Salim Çavuş yedinden varid (ulaşan) olan emir mûcib ele getürülüb mezbûr (adı geçen) çavuş ahar hizmet emr olınmağın alub gitmek müyesser olmayub kal ada habs olındığın bildirmişsin mezkûrlar (adı geçen Işıklar) südde–i saadetime göndereler emr idüb BUYURDIM Kİ–, yaar adamlar koşub südde–i saadetime (saraya) gönderesin koşub gönderdiğin adamları tenbih ve tekid eyliyesin ki, yolda gaybet (kaçma) itdirmekten hazer (sakınma) eyliyeler.

BELGE:           

BOA–Mühimme Defteri, cilt : 5, s. 404/1070

HALEP’TE CAMİ YAKININDAKİ YAHUDİ EVLERİNİN BOŞALTILMASI

YAZI: 11 Ramazan sene 973 (Mart 1566), Padişah Kanunî dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıl, 6/7 Eylül gecesi Kanuni vefat etti. Zietgar seferi.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:   

Haleb Beğlerbeği’ne Kadısı’na HÜKÜM

KONU: Halep’te bazı camilerin yakınında Yahudi evlerinin olması beş vakit namaz kılanları rahatsız ettiği, bu evlerin müslümanlar tarafından satın alınıp Yahudilere camilere yakın ev alıp yerleşmelerine meydan verilmemesi buyruğu.

BELGENİN MEÂLİ

Zeynel Kethüda’ya virildi.

Haleb Beğlerbeği’ne ve Kadısı’na HÜKÜMKİ,

Mektub gönderüb nefs–i Haleb’in mahallâtında (mahalleler) vâki’ olan mesâcid–i şerîfenin etrafında olan YAHUDİLER TAİFESİ ber–tarikle temellük ve ihata idüb müslümanlar sâkin olacak evler kalmamak ile edâ–i salât olınmayub (namaz kılınmadığı) Yahudilerin evlerini zikr itmeleriyle mukaddemâ emrim mûcibince müslümanlara alınan on yedi aded evden maadâ altı mescidin etrafı tâife–i yahudi ihâta idüb edâ–i salât olınmak bâ’ıs olan otuz dört aded evin müslümanlara bey’ itdirilüb defteri Südde–i Saadetime (saray) göndermişler imdi mezbûr zikr olınan evler müslümanlar elinde ibka (kalma) olub Yahudiler hakkı ve taarruz eylemek emr idüb BUYURDIMKİ, alınan evler müslümanların ellerinde ibka idüb min–ba’d (bundan sonra) ber–tarikle Yahudi thaifesine aldırmayub ve Âsitane–i saadetimden (İstanbul) ber–tarikle hüküm dahi ihrâç idüb varırlarsa min–ba’d istimâ’ (işitme) itmeyüb hükümleri ellerinden alıb mühürleyüb südde–i saadetime gönderesin hükm–i şerifimin sûretini sicill–i mahsûsa kayd eyliyesin,

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri, cilt: 5,s.505/

TRABZON GÜRTUN’DAKİ

KIZILBAŞLAR’IN İRAN İLİŞKİSİ

VARSA CEZALANDIRILMASI

YAZI: 17 Ramazan sene 973 (Mart 1566), Padişah Kanunî dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıl Kanunî, 30 Eylül’de vefat etti. Yerine oğlu 2. Selim tahta (Sarı Selim) geçti.

KİMDEN:         

Padişah’tan

KİME:   

Trabzon’da Muharrem ve Nu’man Beylere HÜKÜM,

KONU: Trabzon Sancağı’nın Gürtun ilçesi ahalisinin KIZILBAŞ’lara sevgileri olub İran’la ilişki kurdukları, bunların denetlenmesi, öncü olanların yakalanıp yargılanmaları, gerçekten ilişkileri kanıtlanırsa şer’en cezalandırılmaları.

BELGENİN MEÂLİ

Trabzon sancağında olan Gürtun kazasının reayası sabi (?) olub KIZILBAŞ EHİBBÂSI (dostu) olmağla bu def’a sulhdan sonra o dürlü kimse kat’–i alâka idüb ol cânibe (İran) gidüb ve anlerden gayri ba’zı kimesne yukarı Cânibe (İran’a) muttasıl huzur–ı cem’ idüb varub gelüb haklarından gelinmezse cümlesi göçüb gitmeleri mukarrerdir deyû bildirmişsin imdi melâin–i hasîrinin (mel’unların zararı) haklarından gelinmek ehemm–i mühimmâttandır (çok önemlidir) BUYURDIM Kİ, hükm–i şerîfim vardıkda bu babda temâm basîret üzere olub bu husûsı kimesneye ifşâ itmeyüb “KIZILBAŞ TEFTİŞ OLUNIRMIŞ” deyû şâyi olmayub ihtiyât idüb anin gibi Yukaru Canible (İran’la) alâka iden kimesneleri birer bahane ile hafiyyeten (gizlice) ele getürüb ahvâlleri şer’le teftişidüb rafz ve ilhadı sãbit ve zâhir olursa habs idüb yarar adamlarla südde–i saadetime gönderesin yazıb bildiresin.

BELGE:           

BOA: Mühimme defteri Tasnifi, cilt: 5/2, s. 513/ 1401

EVRENOS OĞLU DERVİŞ’İN

YARGILANMASI

YAZI: 8. sene 975 (Ekim 1597), Padişah 2. Selim (Sarı Selim), sadrâzam Sokollu Mehmed Paşadır. O yıl Kıbrıs Adası alındı, Venedikliler’le ticaret antlaşması imzalandı.

KİMDEN:         

Padişahtan

KİME:   

Filorina (Yunanistan’da) ve teftişi Kadıları ve teftişe me’mur olan İskender Çavuş’a HÜKÜM

KONU: Florina’ya bağlı usturuma nâm kasaba ahalisinden Evronos oğlu Derviş çağırıldığı halde mahkemeye gelmeyip sürekli saklandığı, bu kişi bulunup yargılandığında suçlu görülürse köreğe konulması buyurulmaktadır.

BELGENİN MEÂLİ

Çelebi’ye virildi

Filorina ve teftişi Kadıları ve boş bırakılmış teftişe me’mur olan İskender Çavuş’a HÜKÜMKİ,

Sen ki Florina Kadısı’sın mektub gönderüb kazâ–i mezbûra tâbi’ (Yukarıda adı geçin ilçeye bağlı) İstormanam kasaba ahalisinden Mustafa nâm kimes yedinde hükm–i şerîf vardır kasaba–i mezbûrda (adı geçen kasabada) sâkin Evranos oğlu Derviş nâm kimesnenin fesâd ve şenaat (kötülük) ve ba’z–ı müselmanlar ve kâfirlerin hilâf–ı şer’a davet olındıkda i’lâm olındıkda i’lâm olındıkta mezkûrın (adı geçenin) şer’la görilüb vâkı’ ise shuret–i sicilleri ile bile gönderesin ki küreğe konula deyû emir olınmağın emr–i şerîf mûcebince mezbûra Derviş’i ele getürüb gıybet iderse akrabasına ve bi–l–cümle şer’le buldurub lâzım gelen teklif idüb mucibince amel eyliyesin,

BELGE:

BOA: Mühimme Defteri, cilt: 7, s. 129/330