HZ. ALİ’NİN TÜRBE KAPISI İÇİN

GÖNDERİLEN KAPI

YAZI: 23 Muharrem sene 991 (Ocak 1583), Padişah 3. Murad dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

Bağdad Beğlerbeği’ne HÜKÜM

KONU: Keylân Hakimi Hân Ahmet, İmam–i Ali kerremallahü vechehü’nün Türbesi’ne konması için musanna’ (çok süslü) bir kapı yolladığı, fakat kapı yerine konmayıp bir kenarda bırakıldığı bu kapının çürümesine meydan verilmemesi, uygun muhafazalı bir yere konmasına ilişkin buyruldu.

BELGENİN MEÂLİ

Efendi Hazretleri

Bağdad beğlerbeği’na HÜKÜMKİ,

Keylân Hakimi Hân–ı Ahmed mektub gönderüb Hazret–i İmam–ı Ali kerremallahü vechehünün Asitanelerinde (Türbe) bir münasib mahalle konkonılmak içün bir musanna’ (çok süslü) kapu gönderüb ol esnâda ihtiyâc olmamağla lâzım olmayub nice müddetden berû şöyle kalmağala mürûr–ı eyyâmla ba’z–ı yerlerine halel gelüb (bozulma) fena olmağa müteveccih olmak üzeredir deyû bildürdiğin acilden münâsib mahalle konılmak emir idüb BUYURDIM Kİ–,

Vardıkda zikr olınan (sözü edilen) kapuyı emrim üzere vech ve münâsib olan mahalle vezh itdiresin (koydurasın)

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri, cilt: 48, s. 297/874

KAYSERİ’DE KASIM ADLI KIZILBAŞ’IN

YAKALANMASI

YAZI: 28 Safer sene 991 (Şubat 1583), padişah 3. Murad dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır.

O yıl, Özdemir Oğlu Osman Paşa Şirvan’ı (Azerbaycan’da) aldı.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

Bozok (Yozgat) ve Kayseriye (Kayseri) Beyi ve kadısına HÜKÜM

KONU: Kayseri’de Hacı Kılıç memlahası (tuz çıkarılan yer)nda Kasım adındaki kişinin KIZILBAŞ olduğu, müzevirlik koğuculuk ve telbîs (hile ile örtme) için yuksullara baskı yaptığı şikâyeti üzere, yakalanıp mahkeme edilmesi buyruğu.

BELGENİN MEÂLİ

Kethüdasına virildi

Bozok Beği’ne HÜKÜM ve Kayseriye Kadısı’na HÜKÜMKİ,

Nefs–i kayseriye’de (Kayseri kasabası içinde)Hacı Kılıç Memlahasında (tuz çıkan yerde) sâkin Kasım nâm kimesne KIZILBAŞ olmağla hâlâ fend ü fesâd (hile ve bozgunculuk)ından hâli olmayub (vaz geçmeme) dahi tezvîr (kovuculuk yapma) ü telbîs (hile yapma) ile fukaraya envâ–ı teaddî (fenalık) üzere olub fesâd ve şena’at (kötülük) üzere olduğı istimâ, olındığın (duyulma) BUYURDIM Kİ

Vusûl buldukda (varınca) mezbûrı (yukarıda adı geçeni mahal–i şer’a (mahkemeye) getürüb dahî ahvâlini bî–garaz (tarafsız) müselmanlardan teftîş idüb göresin fi–l–vâki’ (gerçekten) mezbûr (adı geçen) Yukarı Cânib (iran) tâifeinden olmağla mülhid olub (sapık inançlı) fesâd üzere olduğı sicillü–ş–şer’e (mahkeme) sâbit olursa şer’le lâzım geleni edha idüb yerine koyasın dahi lâzimü–l–farz olanı yazub bildiresin.

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri, cilt: 48, s. 328/1050

İRAN’DAN ALINAN HALKI KIZILBAŞ

OLAN HOY KASABASI’NIN HALKININ

HAKLARINDAN GELİNMESİ

YAZI: 22 Rebiyü–l–ûlâ sene 991 (Mart 1583), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam; Kanijeli Suyavuş Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıl, Özdemiroğlu Osman Paşa Şirvan’ı aldı, Türk sınırı ilk defa Hazar denizine ulaştı.

KİMDEN:

Padişahtan

KİME:

Van Beğlerbeği’neHÜKÜM

KONU: KIZILBAŞ’tan yeniden alınan HOY kasabasının halkı çoğunlukla sapık inançlı olduklarından EHL–İ SÜNNET CEMAATI’na kötülük yapmaya hazır oldukları gibi Van yöresinden bazı önemli haberler ÖTECANİB (İran)a duyurmaktadırlar, bu gibilerin yakalanıp denetlenmesi, sapık inançlı olanları da şeriat üzere yargılayıp haklarından (yok etme, sürgün, idam etme) gelinmesi istenmektedir.

BELGENİN MEÂLİ

Van Beğlerbeğisi’ne HÜKÜMKİ,

Mektub gönderüb mücedden (yeniden) KIZILBAŞ bed–maâş dan (davranışı kötü olan) feth olınan kasaba–i HOY ahalisi umûmenl (tüm) râfzî (rafıza fırkasından olan, Ebu bekir ile Ömer’in halifeliğini kabul etmiyen) olub Ehl–i Sünnet Cemaat’a ihânet üzere olduklarından gayri Van cânibinden (yöre) vâkıf oldıkları ihbârı Öte Cânib’e (iran) i’lâm ve ihbârdan hâli değillerdir deyhu bildirdüğin ecilden ol vechileYukaru Canib’e (İran) muâvin (yardım eden) olanların haklarından gelinmek emir idüb BUYURDIM Kİ, vardıkda ol vechile Yukaru Cânib’e (iran) muâvin (yardım eden) olanları ele getürüb (yakalayıp) dahi kendü hâllerinde olmayub rafız ve ilhâdları (Hazreti Ali’nin çocuklarına şerîat ve tarihsel gerçek dışı sevgi gösterip yandaş olmak, gerçek inançtan dönme) meşhûr ve müteârif (ün salmış, tanınan) olub zâhir (açık açık belli) olanlara mechal (fırsat) virmeyü (Allah’ın emri, âyet, hâdis, icmâ–i ümmet ve kıyas–ı fukahâ temeli üzerine kurulmuş din kuralları.) haklarından (yok etme, sürgüne yollama, idam etme) gelesin.

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri Tasnif, cilt: 49, s. 14/56

İSKİLİP AYBEĞ KÖYÜN’DEN KIZILBAŞ

PİR NATIR’IN YAKALANIP SARAYA

(İSTANBUL’A) YOLLANMASI

YAZI: 12 Cemaziyelâhir sene 991 (Haziran 1583), Padişah 3. Murad dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İrân’da Şâh 1. Tahmasb’tır.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

Rum Beğlerbeği (Tokat, Sivas vb) HÜKÜM

KONU: İskilip ilçesinde Aybeğ denen köyde Pir Natır adındaki kişinin KIZILBAŞ olup namaz kılmadığı, mahkemeye getirildiğinde “Şah’a hakaret et!” dendiğinde ondan yüz çevirmediği, bu kişinin yakalanıp İstanbul’a (saraya) yollanması.

BELGENİNMEÂLİ

Livâ–ı mezbûrda sâkin olan Ömer’e virildi

Rum Beğlerbeği’ne HÜKÜMKİ, sâbıka İskilip kadısı mektub gönderüb kazâ–i mezbhura tâbi’ (sözü edelen ilçe) Aybek nâm karye ahalisi zikr olınan karyeden Pir Natır nâm kimesneyi meclis–i şer’a (mahkemeye) ihzâr idüb mezbhur içün (adı geçen)KIZILBAŞ olub daimâ melâhide (dinsizler) tâifasi buna Halife deyû gelüb müşâveret (danıştıkları) eyledüklerinden gayri şeyh ve derviş huzûrında ve şer’–i şerîfde (mahkemede) Şâh’a lâ’net eyle deyû teklîf olındıkda i’râz idüb (çekinip söylememek) cemaat ile niçün namaz kılmazsın deyû sual olındıkda “İmamın ismi Ömer olmağla namaz kılmam” didüği şer’le sâbit ve zahir olmışdır deyû i’lâm itmeğin BUYURDIMKİ, mezbûrı (adı geçeni) hînitedbîr ve tedharikle ele getürüb (yakalayıp) gıybet iderse (gizlenir) şer’le buldırması lâzım olanlara buldurub getürdüb muhkem (sımsıkı) kayd u bend ile (zincire vurup) yarar adamlar koşub Âsitane–i saadetime (İstanbuldaki saraya) ber–vech–i isticâl (acele ederek) irsâl eyliyesin ammâ bile koşub gönderdiğin kimesnelere muhkem (sıkı) tenbih ü te’kid eyliyesin ki, yolda ihmâl ve gaflet ve ya ahz ü celb (yakalama) ile gaybet itdirilmekden (kaçırmak) hazer ideler (sakınsınlar).

BELGE:

BOA–Mühimme Defteri, cilt: 49, s. 126/423

ROMANYA SİLİSTRE HIRSOVA SERACA

KÖYÜ’NDE SAPIK İNANÇLI

ŞEHSUVAR’IN YOK EDİLMESİ

YAZI: 8 Şevval sene 991 (Ekim 1583), padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıl Özdemir Oğlu Osman Paşa Şirvan’ı aldı. O dönemde sınırımız Hazar denizine ulaştı, fakat saraya rüşvet ve süiistimal girdi.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

Silistre sancağındaki Kadılara HÜKÜM

KONU: Silistre Sancağı Hırsova (Romanya’da) ilçesi Seraca köyünde Şehsüvar adındaki kişinin sapık inançlı olup Hazret–i Ebu Bekir, Ömer ve Osman’a küfürettiği kanıtlandığı bunun hakkından (yok edilmesi) gelinmesine ilişkin buyuruldu.

BELGENİN MEÂLİ

Silistre (Bulgaristan’da) sancağında vâki’ (bulunan) olan kadılara HÜKÜMKİ,

Hırsova kazâsına tâbi’ (bağlı) Seraca nâm karyede ŞEHSÜVAR nâm kimesne Râfızi (sapık inançlı, dinsiz) olub sebb–i (küfür etme) çehâr–yâr –ı güzîn (Hazret–i Ebu Bekir, Ömer ve Osman) ridvanüllahi teâlâ aleyhim ecme’în (Allah tümünden razı olsun) itdüği sâbit ve zâhir olub şer’le (mahkeme) hakkından gelinmek (yokedilme) içün hükm–i şerîf virilmiş iken bir tarikle habisden firâr itdüğin i’lâm olınmağın BUYURDIM Kİ,

Vardıkda bu bâbda her birünüz bezl–i (elden geldiği kadar) mukayyed olub dahi mezbûr (adı geçen) her kangınızın kazâsında bulunursa ele getürüb (yakalayıp) dahi arz.

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri, cilt: 52, s. 90/216