ROMANYA HIRSOVA PİRLED KÖYÜNDEN SAPIK

İNANÇLI ŞEHSUVAR’IN İDAM EDİLMESİ EĞER

BULAMAZSA KALE MUHAFIZININ İDAM EDİLMESİ

YAZI: 14 Şevval sene 991 (Ekim 1583), Padişâh 3. Murad, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da Tahmasb dönemidir. O yıl Özdemiroğlu Osman Paşa Şirvanı aldı.

KİMDEN: Padişah’tan

KİME: Hırsova (Romanya’da) Kadısı ile sâbıka olan Mahmud Kadısı’na HÜKÜM

KONU:Hırsova’nın Pirled köyü halkından Şehsuvar adındaki kişi üç halife (Ebi Bekir, Osman, Ömer)ye küfür ettiği, kendisinin sapık inançta olduğu yargılamada kanıtlanınca bahsedildiği, oradan kal’a muhafızına rüşvet vererek kaçtığı, bu kaçanı kal’a muhafızı bulup idam etmesi eğer bulamazsa onun yerine kal’a muhafızı (dizdar)nın idam edilmesi buyurulmaktadır.

BELGENİN MEÂLİ

Arz götüren kimesneye virildi

Hırsova Kadısı ile hâlâ sâbıka Kadı olan Mahmud Kadısına HÜKÜM Kİ,

Hırsova Kadısı’na mektub gönderüb kasaba–i mezbpurede (adı geçen) Pirled nâm karye sâkinlerinden Şehsüvar nâm kimesne sebb–i Cihâr–ı yâr–i güzîn (Hazr. Ebu Bekir, Ömer, Osman)e radyellahü teâla aleyhim ecma’în etmeğin teftiş olınub sâbit oldıkdan sonra şer’le hakkından gelinmesi (idam edilmesi) içün emr–i şerîf vharid olmağın teftişolınub mezbhur (adı geçen) sebb–i cihâr–ı yâr idüb Rafızi olduğu sâbit olmağın arz olınub şer’le hakkından gelinmek (idam etmek) içün tekrâr emr–i şerif vârid olmağın hakkından gelinmek (idam) içün Hırsova subaşıları olan Mehmed ve Yusuf nâm kimesneler teslim olındıkdan sonra HırsovaDizdarı Mustafa Ağa mezbura (adı geçen’e) olub subaşılara (kasaba inzibat görevlisi) bir mikdar akçe virilüb ba’de bir tarhikle firâr itdirdiklerini bildirdüğin ecilden zikr olunan Rafızi–i dizdhar–ı mezbûr (adı geçen) a buldırmak emr idüb BUYURDIM Kİ,

Dergâh–ı Muallâm Çavuşlarından Bilâl Çavuş vardıkda Rafızi–i mezburı (adı geçen sapık inançlıyı) müşârün –ileyh çavuşum mübâşereti ile dizdâr–ı mezbûra (adı geçene) buldurub dahi te’hîr itdirmeyüb şer’le hakkından gelesin (idam edesin) şöyle dizdâr–ı mezbûr (adı geçen) ihmhal idüb bulmağa taallül (savsaklarsa) iderse vuku’ı üzere arz eyliyesin ki dizdârlığı (kal’a muhâfızı) alındıktan sonra rafızı–i mezbûra (adı geçen sapık inançlıya) olacak siyaset (idam edilme) anâ ola âna göre elbette buldırub icrâ–i şer’–i şerif eyliyesin.

BELGE: BOA– Mühimme Defteri, cilt: 52, s. 99/239

KÖPEĞİNİN ADINI OSMAN KOYAN GAYRİ MÜSLİM GEGE KOLA’NIN DİĞERLERİNE DERSOLMASI İÇİN YOKEDİLMESİ (İDAM EDİLMESİ)

YAZI: 19 Şevval sene 991 (Ekim 1583), Padişah 3. Murad dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’a o yıl, Özdemir oğlu Osman Paşa Şirvan’ı aldı.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

Draç (Duras– Arnavutluk’ta) kadısına HÜKÜM

KONU: Draç ilçesi Loz köyü halkından Gege Kola adındaki gayri müslim eşkiyalık yaptığı gibi köpeğinin adını OSMAN koyup Halife Osman’a hakaret etmektedir, buna gerekli cezanın verilmesi istenmektedir.

BELGENİN MEÂLİ

Bâ–hatt–ı hazret–i Efendi

Draç Kadısı’na HÜKÜMKİ,

Mektub gönderüb kazâ–i mezbûre (yukarıda adı geçen) tâbi’ LOZ nam karyeden Gege Kola nâm zimmî (gayri müslim) eşkiyadan oldığından maadâ küffâr–ı hâksârdır satduğundan gayri kendi bir köpeğinin adın OSMAN deyû tesmiye (ad koyma) herbâr (sürekli) çağırduğu zamanda OSMANdeyû çağırub mezbhur (yukarıda adı geçen) zimmînin (gayri müslim) hakkından (yok etmek) gelmek lâzımdır deyû i’lâm eylediğin ecilden BUYURDIM Kİ,

(Boş bırakılmış) vusûl buldıkda (varınca) mezkûrı (adı geçeni) ihzâr idüb (mahkemeye getirip) ahvallerin teftiş idüb göresin arz olınduğı gibi ise aslâ mecâl (fırsat) virmeyüb ber–vechile hakkından (yok etmek) gelesin ki, sâirlerine ibret olsun.

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri, cilt: 52, s. 116/286

KARAHİSAR’DAKİ KIZILBAŞLAR’IN

SORUŞTURULMASI

YAZI: 28 Şevval sene 991 (Ekim 1583), Padişah 3. Murad dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’dır.

O yıl Özdemir Oğlu Osman Paşa Azerbaycan’da Şirvan’ı aldı.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

Anadolu Beğlerbeği, Karahisar Müftüsi ve Karahisar ve Bolvadin Kadıları’na HÜKÜM

KONU: Karahisar’da bazı kişilerin bozgunculuk yaptıkları gibi sapık inançlı KIZILBAŞ oldukları, şeriata uymadıklarına ilişkin yetkililerin şikâyeti üzere denetlendikleri.

BELGENİNMEÂLİ

Kâtib Halil Çelebi

Anadolu Beğlerbeği’ne ve Karahisar Müftisine ve Karahisar ve Bolvadin Kadıları’na HÜKÜMKİ,

Karahisar’da mütemekkin (yerleşik) Emir ve Aşık ve Zati nâm kimesneler ziyâde eşirrâdan (çok kötü) olub medhali olmadıkları (onları ilgilendirmiyen işlere karışma) kazıyelere (olaylara) karışub kendü hâllerinde olan müslümanları ehl–ı örfe (yöneticilere) gamz idüb (münafıklık etme) nâ–Hakk (haksız) yere akçelerin alub ve aldırub sâbıka (eskiden) fesâd ve şenaat üzere olduğı sâbit olub küreğe konılacak geru bir tarîkle halâs olub (kurtulub) bunlardan gayri mezkûr (adı geçen) Emir ve Aşık KIZILBAŞ olub şer’–i şerîfe muhâlif ef’âl–ı kabâyıh (yakışıksız çirkin işler yapma) üzere olub zülm ve teaddîlerinden (baskı, düşmanlık) fukara rencidedir hâli olmadıkları i’lâm olınmağın şer’le (mahkeme) ahvalleri görülmek emir idüb BUYURDIM Kİ, (boşbırakılmış) vusûl buldıkda mezbûrı (adı geçeni) ele getürüb dahi ahvallerini hakk üzere tefiş idüb göresin fi–l–vâkı’ mezburlar fesad ve şenaat üzere oldıkları vâki’ ise ba’de–l–sübût fesad ve şenaatlarının vuku’ı üzere yazub arz eyleyesin sonra haklarında emr–i şerifim ne vechile sâdır olur ise mucibinde amel eyliyesin.

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri, cilt: 52, s. 126

ESKİŞEHİR/KARACAŞEHİR’DE

NAMAZDAN SONRA SESLİ TEVHİT VE

SEMAH YAPANLARIN SORUŞTURULMASI

YAZI: 16 Zilhicce sene 991 (Aralık 1583), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam: Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da 1. Tahmasb’tır. O yıl, Özdemir Oğlu osman Paşa Şirvan’ı aldı.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

Karacaşehir (Ekişehir’in güneyinde 10 km.) Kadısına HÜKÜMKİ,

KONU: Karacaşehir’de bazı şeyh ve müderrislikten kelime–i tevhid getirdikleri halk bunu yadırgayıp şikâyet ettiklerinde padişah bunun sakıncası olmadığını bildirmektedir.

BELGENİNMEÂLİ

Dîvân–ı Hümâyûn kâtiblerinden Mustafa’ya virildi

Karacaşehir Kadısı’na HÜKÜMKİ,

Eskişehir ve Gölpazarı kadıları ile kasaba–i mezbhur (yukarıda adı geçen) Beği ulêma ve sulehha a’yanı mahzar (toplu dilekçe) gönderüb kasaba–i Karacaşehir’de âsûde olan ÇAVDAR ŞEYH nâm azizin sulbi (kendi) oğlı olan ŞEYH MEHMET zîde takvahü (dine bağlılığı sürsün) medreseden tekaüd (emekli) ihtiyâr iden Mevlânâ (kadı) Ömer ile kazâ–i mezburda beş vakit namaz kıldıktan sonra âdâb–ı meşâyih üzere dervişleri cehren (yüksek sesle) halka ile tevhid iderken ba’zısı cezbe–i ilâhiye irüşür bhi–ihtiyar (kendiliğinden) Hû Hû deyû semâh ile tevhid itdüklerine avâmdan (halk) envâ’–ı gayri şâhid–i zor (yalancı tanık) ile başlarına kasd idüb bu makule zülm ve teaddi (baskı) ile ref’ olınmak içün emr–i şerhifim virilmek ricâsına arz itdükleri ecilden BUYURDIM Kİ, vusûl buldukda (ulaşınca) bi–z–zât mukayyed olub mezbhurların şer’–i şerîfe (şeriata) muhâlif (aykırı) filleri olmayub kendü hâllerinde tevhîd–i ilâhi (Lâilâhe–ill –allah) ye meşgul hilâf–ı şer’ (şeriata aykırı) ba’z–ı kimesneler dahi (karışma) iderlerse men’ idüb hilâf–ı şer’ şerîf kimesnelere iş itdirmeyesin.

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri, cilt: 52, s. 188/482

ÇANKIRI KURŞUNLU GENCELİ

KÖYÜNDEN KIZILBAŞ ŞABAN’IN

YAPTIKLARININ SORUŞTURULMASI

YAZI: 16 Muharrem sene 992 (Ocak 1584), Padişah 3. Murad, sadrâzam Özdemir Oğlu Osman Paşa, İran’da 2. Şâh İsmail’dir. O yıl Avusturya ile 8 yıl barış antlaşması uzatıldı, İspanya ile silâh bırakışması 3 yıl daha uzatıldı.

KİMDEN: Padişah’tan

KİME: Kengri (Çankırı) Beği’ne, kal’acık ve Kurşunlu Kadılarına HÜKÜM

KONU: Kal’acık ve Kurşunlu kadıları mektupla Kurşunlu’nun Gencelü köyü halkından Derviş Oğlu Şa’ban’ın KIZILBAŞ olup sürekli İran tarafı ile haberleştiği gibi sapık inançlı olduğundan geceleyin bazı kişilerle bir yere toplanarak saz çaldıkları, bazı kadınları da aralarına o alıp sohbet ettikleri, bunların yetkili kişilerce denetlenmesi istenmektedir.

BELGENİN MEÂLİ

Kengri Beği’ne ve Kal’acık ve Kurşunlu Kadıları’na HÜKÜM Kİ,

Kadılarınız mektub gönderüb ve mahzar (birkaç kişi tarafından imzalanan dilekçe) gönderüb Kurşunlu kazâsına tâbi’ Gencelü nâm karye sâkinlerinden Derviş oğlu Şa’ban nâm kimesne KIZILBAŞ bed–maaş (davranışı kötü) cânibi (İranla) ile muâmelesi oldığından gayri rafızi (sapık inançlı) olub haşâ sümme haşâ sebb–i cihâr–ı yâr–ı güzîn (Hazret–i Ebu Bekir, Ömer ve Osman’a hakaret ettikleri) idüb ve geceleyin cem’iyyet ve sohbet idüb saz çaldırub avretlerin nâ–mahrem ile cem’ idüb bu makule fesâd ve şenâata nihayet yokdır deyû arz eylediğiniz ecilden BUYURDIM Kİ, (boşbırakılmış) vusûl buldıkda bu husûsa bi–z–zât mukayyed olub mezkûr (adı geçen) her kande ise meclis–i şer’a (mahkemeye) ihzâr idüb husûs–ı mezbur (sözü edilen) teftiş ve tefahhus (araştırma) idüb ve mu’temedün aleyh (güvenilir) müslümanlardan suâl idüb haşha sebb,i cehâr güzîn ridvanüllahi aleyhim ecma’în eyledüği sâbit olursa muhkem habs idüb vuku’ı ahvâlini sûret–i sicilleriyle yazub dahi iletiniz ki emr–i şerifim ne vechile sâdır olursa mûcibince amel olına amma hâl–i teftişte hak üzere olub tezvir ve telbistan ve şuhûd–ı zordan hilâf–ı vâki’ kaziyyeden hazer eyliyesin.

BELGE: BOA– Mühimme Defteri Cilt: 52, s. 233/607