OSMANCIK’TAKİ KOYUN

BABA ZAVİYESİ

YAZI: 19 Rebiyü–l–ahir sene 992 (Nisan 1584), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da Şah 1. Tahmasb’tır.

O yıl, Avusturya’da ile 8 yıllığına barışın uzatılması, İspanya ile de silâh bırakılmanın daha uzatılması imzalandı.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

Osmancık Kadısı’na HÜKÜM

KONU: Osmancık’ta bulunan KOYUN BABA ZAVİYESİ’ne su taşıyan saka beygirlerinin menzil beygiri olarak ulaklara verilmemesi, beygirlerin zorla alınmaması buyuruldusudur.

BELGENİN MEÂLİ

Dergâh Çavuşlarından Ahmet Çavuş’a virildi

Osmancık Kadısı’na HÜKÜMKİ,

Hâlâ KOYUN BABA ZÂVİYESİ dervişleri südde–i saadetime adam gönderüb KOYUN BABA ZÂVİYESİ’nin bergirleri zaviyenin suyunı getürüb istihdam olunırken ol canibden geçüb giden ulaklar (postacılar) zavi yenin saka bergirlerini alub gitmekde oldıkları, bunları istihdâm itmemelerini taleb itdiğiniz ecilden BUYURDIM Kİ,

(Boş bırakılmış) vusûl buldıkda (ulaşınca) zaviye–i mezbûr (adı geçen) devrişlerinin SAKA BERGİRLERİ ulaklar tarafından alınmasını men’ eyliyesin, muhâlefet idenleri (karşı gelenleri yazub bildiresin.

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri, cilt: 52: 52, s. 363/982

SAMSUN YÖRESİNDEKİ SUHTELERİN

ZİNCİRE VURULUP SARAYA

GÖNDERİLMESİ

YAZI: 19 Receb sene 992 (Temmuz 1584), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Özdemiroğlu Osman Paşa, İran’da da Şâh 1. Tahmasb’tır.

O yıl, Avusturya ile Osmanlı Devleti daha önce yapılan barışın 8 yıl, İspanya ile yapılan silâh bırakışmasını daha 3 yıl uzatılmasına ilişkin antlaşmalar imzalandı.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

Canik (Samsun) Beği’ne HÜKÜM

KONU: Samsun yöresinde dolaşan suhteler (softa) varlıklı olan ahalinin elindeki altın ve kıymetli eşyasını zorla aldıkları, vermiyenlerin de kol ve ayaklarından asıp işkence yaptıkları, bu 50 kişi olan softaların yakalanıp cezalarının verilmesine ilişkin buyuruldu.

BELGENİN MEÂLİ

Dergah–ı âlî çavuşlarından Ahmed Çavuş’a virildi

Canik (Samsun) Beği’ne HÜKÜMKİ,

Dergah–ı muallâma arz–ıhâl sunılub ehl–ı fesâd suhtelerden (softalar) elli – nefer suhte karye be–karye gezüb reayânın cebren altunların alub virmeyenleri kollarından ve ayaklarından asub zülm ve teaddî (kötülük) itmeğin üzerlerine adam önderilüb ekserisi ele getürilüb Samsun kal’asına mahbus oldıkları i’lâm olınmağın zikr olanın iki nefer mikdar südde–i saadetime (saraya) gönderilmeğin emir idüb BUYURDIM Kİ,

(boşbırakılmış) vardıkda kal’a–i mezbûrede mahbus olan iki nefer ehl–i fesad suhteyi mukayyed 5zincire vurub) südde–i saadetime (saraya) gönderesin.

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri, cilt: 53, s. 106/292

ÇORUM’DA ÜÇ HALİFEYE HAKARET EDEN

KIZILBAŞLAR’IN CEZALANDIRILMASI

YAZI: 24 Şa’ban sene 992 (Ağustos 1584), Padişah 3. Murad dönemi, sadrâzam Özdemir Oğlu Osman Paşa, İran’da 1. Tahmasb’tır.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

Çorum ve Göl Kadılarına HÜKÜM

KONU: Çorum ilçesinde bazı kişiler ehli sünnet olmayıp KIZILBAŞ oldukları, Hazret–i Ebu Bekir, Ömer ve Osman’a hakaret ettikleri, bunların yetkililerce denetlenmesi istenmektedir.

BELGENİN MEÂLİ

Rum Defterdarı karındaşının âdemisini virildi

Çorum ve Göl Kadıları’na HÜKÜMKİ,

Çorum kazasından Ahmed ve deran ve Lemderhân ve Readbican nâm kimesneler ehl–i sünnet olmayub KIZILBAŞ olub hâşâ çehâr–yâr–ı güzîne (Halife Ebi Bekir, Ömer ve Osman) ve müslümanlara ihanet üzere oldıkları şâyi’ olub (söylenmekte) muttasıl fitne ve fesâddan hâli olmadıkları istimâ’ olınmağın (duyulma) her hâlleri teftiş olunub arz olınması emir idüb BUYURDIM Kİ,

(Boş bırakılmış) vusûl buldukda (varınca) mezbûrları meclis–i şer’a (mahkemeye) ihzâr idüb (götürüp) dahi ahvallerin bî–garaz (yansız) mu’temedü aleyh (kendisine güvenilir) kimesnelerden hakk üzere teftiş idüb göresin mezbhurların (adı geçenler) fi–l–vâki’ rafız ve ilhâdı (sapık inançlı oldukları) şer’le sâbit ve zâhir olursa üzerlerine sâbit olan mevadı heml idüb (yükleme) dahi muhkem (sımsıkı) habs idüb sûret–i sicilleri ile ahvallerini yazub arz eyliyesin, amma hîn–i teftişte hakk üzere olub tezvîrden (yalan, dolan) şuhud–ı zordan ve hilâf–ı vâkı’a kaziyye (olmadık şeylerden) i’lâmından ziyade azer eyliyesin.

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri, cilt: 53, s. 145/419

TEKE’DEKİ SUHTELERİN

CEZALANDIRILMASI

YAZI: 19 Zilkade sene 992 (Kasım 1584) Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam: Özdemiroğlu Osman Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır.

KİMDEN: Padişah’tan

KİME: Teke (Antalya) Beği’ne HÜKÜM, Elmalu ve Finike Kadıları’na HÜKÜM

KONU: Antalya yöresinde SUFTELAR(x) ahalinin mal ve canına kast ettikleri gibi köylere saldırarak kadın ve oğlanları dağa kaldırdıkları, bazı kişileri de yaraladıkları, yetkililerin bu eşkıyayı yakalamaları isteği.

BELGENİN MEÂLİ

Teke (Antalya) Beği’ne, Elmalu ve Finike Kadıları’na HÜKÜMKİ,

Livâ–i mezbûrdan (Teke sancağı) ba’z–ı ehl–i fesâd SUHTETAİFESİ (softalar) zuhûr idüb müslümanların emvâl ve erzakını nehb ü garet (zorla yağma) ve nicelerin mecrûh (yaralama) idüb ve avret ve oğlan çekub fesad ve şennat (kötülük)dan hâli olmadıkları i’lâm olınmağın BUYURDIM Kİ, (boş bırakılmış) vardıkda bu babda mukayyed olub (yakalayıp zincire vurma) onun gibi fesâd üzere olan SUHTE TAİFESİ’ni hüsn–i tedbîrle ele getürüb (yakalama) bir def’a şer’le mahkeme) fasıl (sonuçlanma) olmayub on beş yıl terk olmayan husûsların ber–mûcib–i şer’i şerîf hakk üzere hüsn–i tedbîr (yerinde önlem) ile ele getürüb (yakalama) bir def’a şer’le (mahkeme) fasl olmayub on beş yıl terk olmayan husûslardan ber–mûcib–i şer’–i şerif (yargı gereğince) hakk üzere teftişeyleyüb göresin kaziyye (sorun) arz olındığı gibi olub fesâd ve şenaatları (kötülükleri) sâbit olursa üzerlerinde bulunan hukukı alub sahibine viresun ehl–i fesâd ve şenaatları ise habs eyleyüb haklarında şer’le lâzım geleni mahallinde icrha idüb şer’–i kavîmden (güçlü şeriat) ehl,i feshada amân (güven) virmeyesin, amma bu bahâne ile kendü hâlinde olan ahaliye taarruz olınub celb ve ahz (yakalayıp öteye beriye götürme) ile ehl–i fesada himâyet (kollama, yardım etme) olınmakdan ziyade hazer (sakınma) eyliyesin ve lâzıme–l–hushusları yazub arz eyliyesin.

BELGE: BOA– Mühimme Defteri, cilt: 55, s. 35/68

İSTANBUL’DAKİ HAYDARİLER’İN

SORUŞTURULMASI

YAZI: 15 Zi–l–hicce sene 992 (Aralık 1584), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam: Özdemiroğlu Osman Paşa; İran’da 1. Tahmasb Şâh’tır.

KİMDEN:

Padişah’tan

KİME:

İstanbul Kadısı’na HÜKÜM

KONU: Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u alınca HAYDERÎLER’e bir zaviye bina ettiği, sonra bazı tutucular burasını ele geçirmek için: “Bunlar Acem Rafizileri (sapık inançlı) buraya toplanıp âyin yaptıkları, bu zaviyenin kaldırılması…” diye İstanbul Kadısı’na şikâyet ettikleri, yapılan denetimde bunun aslı olmadığı anlaşılmıştır.

BELGENİN MEÂLİ

Arz getürene virildi, Bâ–Hatt–ı Hümâyûn

İstanbul Kadısı’na HÜKÜMKİ,

Bâ–Hatt–ı Hümâyûn sâbık mektub göndürib Merhum Ebû–l–Feth (Fâtihler Babası) ceddim Sultan Mehmet Hân tâbe serah (kabri temiz olsun) mahrusâ–i mezbûre (İstanbul’a) fethinde fukarâ–ı HAYDERÎYE içün. Bina itdikleri zaviye ba’z–ı eshâb–ı garaz (kötü amaçlı kişiler) mecma’–ı ehl–i delâl ve bidat (sapık inançliların toplanma yeri) olmışdır, kendülerden gayri vilâyet–i Acem’den (İran) gelen revâfız (sapık inançlılar dahi mezburlara (Hayderîlere) karışub bid’at ve dalâletden gayri fiilleri (doğru yolu bırakıp sapıklıktan başka işleri yoktur) yoktır zâviye–i mezbûrenin izâlesi (kapanması) vâcibdir” deyû bildirmeğin husûs–ı mezbûr pâye–i zerîr–i a’lâya (padişaha sunulup) izâlesi zikr olunan fukarâ: “Erbâb–ı garaz kelâmâtıdır bize zulm olur hakikat hâl mahalde sâkin olan müslümanlardan suâl olınub” deyhu arz–ı hâl idüb İstanbul Kadısı göresin çü Fermân–ı Alî sâdır olmağın zaviye–i merkumenin üzerine varılub lede–l–teftiş fukaraya iftirâ edilmiş oldığı şikâyetçiler zaviyenin yerinde bina ihdâs (yeniden yapma) etmek içün bu iftirhaya cür’et itdikleri arz idilmekde zaviye fukarâsına kimseyi dahl itdirmemek (karışmama) zımnında İstanbul Kadısı’na yazılan HÜKÜM,

BELGE:

BOA– Mühimme Defteri: cilt: 55, s. 89/156