KIZILBAŞ OLAN ŞAH’IN

SAZENDELERİNDEN MURAT’IN

SÜNNİLİĞİ SEÇMESİ

YAZI: 29. Ca. 1025 Mayıs 1616

Padişah 1. Ahmet dönemi İralılarla savaş sürüyor. Veziriazam Kara Mehmet Paşa Erivah’ı kuşattı. O yıl Avusturya ile Zitvatorok Antlaşması yenilendi. Bu dönemde Kuyucu Murat Paşa Anadolu’da Celâli ayaklanmalarını bastırmaya çalışıyor, suçlu suçsuz insanlar öldürülüyordu.

Bir yıl sonra 22 kasım 1612’de padişah vefat etti.

KİMDEN:

Divân–ı Hümâyûn’dan

KİME:

Dergah–ı Âli Çavuşu’na

KONU: İran elçisiyle gelen Şahın Sâzenlerinden Murad, İslamiyeti kabul ettiğinde 20 akçe (0.0017 kş) ulûfe ile saray çavuşu atandı.

BELGENİN MEÂLİ

HATT–I HÜMÂYÛN

Mahaline kayd oluna deyû (Bismillahi)

Dergâh–ı Âli Çavuşuna

KIZILBAŞ elçisiyle gelüb Şahın makbul sazendelerinden olan Murad Şeref–i İslâmla müşerref olub müstahak–ı ihayet olmağın İslâmın şerefine ibtidadan 20 akçe (0.0017 kş) ulufe ile dergah–ı âli Çavuşlarına ilhak alınmak.

Fi 29 şehr–i cemaziyel evvel sene / 1025 imza okunamadı

Fi–t– tarih–i mezbûr Belge: BDA–Ali Emiri 1. Ahmet No: 678

AKYAZILI DERGAHI

YAZI: 10 Receb sene 1112 (Aralık 1700), Padişah 2. Mustafa dönemi, iyi öğrenim görmüş yetenekliydi 3 defa sefere çıktığında dönemin sadrâzamı Amcazâde Hüseyin Paşa’dır. Karlıfça Antlaşmaya Ocak 1699)ndan bir yıl sonra 14 Temmuz 1700’de Ruslarla barışlaş antlaşması imzalandı.

KİMDEN:

Hacıoğlu Pazarı (Dobriç–Bulgaristan’da) il’lamı (Divân–ı Hümûyûn’a)

KONU:Hacıoğlu Pazarı kasabasının ileri gelenleri başvurarak ilçede bulunan AKYAZILI TEKYESİ’nin tekye–ı Şeyh Abdülkerim’in hafız ve dindar bir kişi olduğu, onun yerini başka birinin tekye–nişîn atanması yukarıda adı geçen şeyhe olacağının ilgililere bildirilmesi.

BELGENİN MEÂLİ

Der–i Devlet–i Mekîne Arz–ı Dâ’î–i Kemîne Budır ki,

Medine–i HACIOĞLU PAZARI kazâsında sâkin ulemâ ve e’imme ve hutebâ (hatibler) bi–l–cümlefukarâ meclis’i şer’a gelüb nazâret–i (Bakımı) kazâ–i mezbhur (yukarıda adı geçen ahâlisine meşruta (koşullu olarak, bir kayda bağlı olarak) AKYAZYESİ’nin tekye,–nişîni Şeyh Abdülkerim dâileri (duâcı) zümre–i ve hâfız–ı Kur’ân–ı Kerîm irşâda lâyık ve dindâr ve müstak müsinne (doğru yolda yaşlı kişi) olmağala lâyık sezâ–vâr–ı (uygun) âtıfe zâviye–i merkume (yukarıda adı geçen) âhire (başkısın olınmağla mezbûr daîrelerine (adı geçene) gadr u hayf (haksı olınmağın ahvâli der–i devlet medâra (hükümdara) muhzır (mübe birle i’lâm olındı dahi mûcibince i’lâm idivir deyû dâ’îlerine iü ilhâh (üzerine düşme) itmeleriyle evvelki vâki (hâldir derlet–medâra i’lâm olındığı bâki fermân lehü–l–emrindir. Hurrire yevmi–l–âşir fî Recebü–l–ferd senete isnâ aşr ve miete ve elf.

Hacıoğlu Pazarı Kadısı Mehdet

BELGE:

BOA– Ali Emiri Tasnif 2. Mustafa No

ÇANKIRI KESKİN’DEKİ KOÇİ BABA ZAVİYESİ’NDE VERGİ İSTENMESİ

YAZI: 3 Zihhicce sene 1124 (aralık 1712), Padişah 3. Ahmet dönemi, Sadrâzam: Süleyman Paşa’dır.

KİMDEN:Hacı Bektaş Veli Sülâlesinden Secchade–nişîn ŞEYHELVAN’dan

KİME: Dîvân–ı Hümâyûn’a

KONU: Çankırı sancağı, Keskin bucağı, KOÇİBABA köyünde bulunan KOÇİBABA ZAVİYESİ’nin seccade-nişîn ve mütevellisi Şeyh Elvan Dede Divan–ı Hümâyûn’a yazdığı dilekçesinde: Eskiden beri zaviyenin tüm vergilerden muaf olduğu halde buna bakılmayarak vergi istendiği.

BELGENİN MEÂLİ

HATT–I HÜMÂYÛN DEFTER EMÎNİ ARZI MÎCİBİNCE

KENGRİ’DE PAŞAYA DEFÂTIR HÜKÜM BUYURULDU

DEFTER EMÎNİ EFENDİ ARZ EYLİYE REYÛ BUYURULDU

Der–i Devlet–i Mekîne Arz–ı Dâî–i Kemîne Budır ki, (Yüce devletimizden bu âciz kulun dileğidir ki)

Kengri (Çankırı) sancağında Keskin kazâsında KOÇİBABAZAVİYESİ’nin zhaviye–dâri ve mütevellisi evlâdından olub hâss–ı hümâyûna resm–i bennak (raiyet yazılı olanların timar sahibine verdikleri vergi) ve mücerredî ve bâdi havâsın (ceza ve narh vergisi) ve zaviye–i mezbûrde hınta (buğday) ve şhair (arpa) ve öşr–i meyva ve öşr–i kuvan (bal arısı) ve öşr–i bostan ve resm–i arusân (evlenme vergisi) ve âdet–i agnâm (koyun ve keçi vergisi) ve tabûy–ı zemîn (çiftçilik yapanlardan alınan vergi) ve Kengri (Çankırı) valisine zülmen (haksız aldığın şerân geri alınmak bâbında fermân–ı âlî–şân ricâsiyçün der–i devlet–medâra (hükümdara) arz ve i’lâm olındı bâki ferman dergâhı adâlet adâletindir.

Ed–Dâî Şeyh Elvan min Sülâle–i Hacı Bektaş Veli Secchade–nişîn

Kengri (Çankırı) sancağında vâki’ Keskin nâhiyesine tâbi’ karye–i Şeyh Koçi Baba vakf–ı zaviye Şeyh Koçi Baba der–karye–i mezbûr hüccet–i şer’iyye ve defâtır–ı kadîme (eski defterler) muktezâ (yazılan) Şeyh Koçi Baba zaviyesinin vakfı olub avârız–ı divaniye (yasalara göre alınan vergiler) ve tekâlif–i örfiyyeden yasa gereği olmayan idareten lüzum üzere alınan vergiler) muâf oldukları defter–i atîkde (eski defter) mestûr (yazılmış) olmagın vech,i meş rûh üzere defter–i cedîde (yeni defter) kayd olındı nefer elli yedi zemîn üç mevzi’ bir hâsılı tahtında hınta (buğday) ve şaîr (arpa) ve öşr–i meyve ve öşr–i kuvan ve öşr–i bostan ve resm–i arûsân ve âdet–i agnâm (koyun ve keçi vergisi) ve resm–i tâpuy’ı zemin (çiftçilik yapanlardan alınan vergi) yekün bin otuz beş ve resm–i beher nîm fî on sekiz ve beher bennâk fî on ikişer fî beher mücerred altışar ve beher hevâ yekün sekiz yüz on ve havâs–ı hümâyûn deyû defter–i evkafda muharrer kalemiyle tahrir ve yüz elli bin akçe (1250 kuruş– 12.5 lira) yazılı âdet–i agnâm livâ–i Kengri ve evkaf–ı selâtîn oldığı defter–i mufassılda ve defter–i icmâlde (kısaltma) havâs–ı hümâyûn mülhâkatından (devlet hissesi) olmak üzere tahrîr ve defter olmışdır fermân devletlü sultanım Hazretlerinindir.

SÂHH VAKIFDİR

Der– Livâ–i Kengri (Çankırı) nâhiye–i Keskün karye–i Şeyh Koçi Bâba vakf–ı zaviye Şeyh Koçi Bâba der– karye–i mezbûr hüccet–i şer’iyye ve defâtır–ı kadîm muktezâ Şeyh Koçi Baba zaviyesinin vakfı olub avârız–i divâniyye ve tekâlif–i örfiyyed muâf oldıkları defter–i atîkde mestûr olmağın vech–i meşrûh üzere defter–i cedîde kayd olındı tâbi’ Keskün

           Neferen                   Zemîn                            Mevzi

                57                            3                                    1

HÂSIL:          Hınta–kile Şâir–müd öşrî meyve Öşr–i kuvan 4–400 para 2– 120 para 30 20

                      Öşr–i bostan Resm–i arûsan Adât–ı agnâm Resm–i tapuy zemin 25 60 240 140

YEKÜN:   1035 para (345 kuruş– 3.45 lira) bâd–ı hevâ: 5

HÂS–I HÜMÂYÛN: Beher nîm fî 18 ve beher bennak fî 12’şer ve beher mücerred fî 6 ve beher hevâ yekûn: 810 para

Karye–i mezbûre kadîmi Anatoli toprağı olub kadîmden Kengri sancağına yazılu gelüb kâtib–i âdet Kırşehiri sancağına tahrîr idildikde hilâf–ı er Kırşehiri’ne tâbi’ yazıldığı arz olındıkda defâtır–ı kadîm muktezâ şeyh girû Kengri sancağına yazılmak fermâm olmağın ber–mûcib fermân–ı âlî vech–i meşrûh üzere defter–i cedîde kayd olındı.EVKAF

İCMALDİR: Der– Livâ–i Kengri Havâs–ı Hümâyûn âdet–i agnam livâ–i Kengri gayr,i ez yürükân–i nâhiye–i Kengri der–icmhal: 150 000 akçe (1250 kuruş– 12.5 lira)

MUFASSALDIR: Adet–i agnam livha–i Kengri gayr–i ezâdet–i agnâm yürükân, nâhiye–i Kengri ve evkaf–ı selâtîn 150 000

TATBÎK: Mühri mutabıkdır Ferman saadetlü sultanım Hazretlerinindir. Fî 3 Zilhicce sese 1124 (Aralık 1712) İMZA

BELGE: BOA– 29. Za. sene 1124 Cevdet Evkaf NO 22839

KASTAMONU’DA ŞİFA DAĞITAN YATIR

YAZI:30 Ramazan 1137 (Mayıs 1725) yılı, Padişah 1. Mahmud dönemi. O yıl İran–Türk savaşı başladı.

1. Mahmud Kafkasya ve Azerbaycan’ın Osmanlı yönetimine katmağa çalıştı, bugün de oralarla iyi ilişki kurmağa çalışmaktayız.

KİMDEN:

Kastamonu kasabasının Eski Amasya Kadısı Ahmed Efendi’nin i’lâmı.

KİME:

Divân–ı Hümâyûn’a

KONU:Kastamonu’da bulunan bir yatırın odasında biraz kalan sarılı, mecnun, meczup, sakat ve marazlı hastaların iyileşip beş yüz yıldan beri sağlığa kavuştukları.

METİN

“Kastamonu kasabasında Ali Bin Süleyman İbn–i Ali adındaki hayırsever sahibi şifaevi olmak üzere inşa ettirdiği konukevi (buka’a)nde 500 yıldan beri kutbü–l–ârifin (ileri gelen) Hazret–i Şeyh Es–Seyyid Abdül Geylânî’nin halifelerinden olan Şeyh bu ana gelince civarımızda olan sancak ahalilerinden nice sar’a, mecnun, marazlı kişiler bu arada sağlığa kavuşmuştur. Bu konuk evinde kabri olan Şeyh Abdülfettah Efendi’nin oğlunun oğlu olup bu mahkemeye müraccat eden ehli takva kişi olan Şeyh Hafız Mustafa Efendi hakkında eski şeyhü–l–İslâm Merhum Abdürrahim Efendi’nin işaretleriyle Kastamonu Kadısı Ahmed Efendi’nin arzı uyarınca Şeyh İshak Kâdiri’nin vefatı 1128 (1715) yılında kendisine Divân–ı Hümayun’dan verilen Berât’la ahaliye tefsir ve hadis üzerine va’z ve nasihat etmektedir. Buradaki meşihata Fethedileliden beri kimse karışmazken Kastamonu’da İbrahim Paşa Medresesi Ders–i âmı Trabzonlu Ali Efendi burasını medresenin vakfı olarak yazdırmış, bunun geçersiz sayılması ve bu şifahane için Şeyh Hafız Mustafa’ya yeniden berât verilmesil “arz ediliyor.

BELGE:

BOA– Cevdet Sıhhiye No 224

RUMELİ YENİ ZAĞRA’DA KIDEMLİ BABA ZAVİYESİNE DEDE ATANMASI

YAZI: 6 Receb sene 1143 (Ocak 1731), Padişah 1. Mahmud, Sadrâzam Kabakulak İbrahim Paşa dönemi, o yıl 15 Eylülde Hekimoğlu Ali Paşa İranŞah’ı Tahmasb’ı Kuzican’da yenerek Hemedan, Tebriz ve Urmiye’yi aldı, bir yıl sonra Aras nehrinin kuzeyindeki topraklar Osmanlılara bırakılarak antlmaşma yapıldı.

KİMDEN:

HacıBektaş Veli Evlâdı Şeyh Ali’den

KİME:

Divan–ı Hümâyun’a

KONU: Rumeli’de Yeni– Zağra (Nova Zagora– Bulgaristan’da) yakınında KIDEMLİ BABA Zaviyesi’nde tekye–nişîn olmadığı Ocak emek–dârlarından Derviş Mehmed’in tekye–nişîn atanmasının uygun olacağı.

BELGENİN MEÂLİ

Bismillâhi

SÂHH

MÛCİBİNCE TEVCÎH OLINMAK BUYURILDI

                                      6.B. Sene 1143

Der–i Devlet–i Mekîne Arz–ı Dâ’î–i Kemîne Budır ki,

Rumili’de Yeni Zağra kurbunda müteveffâ KIDEMLİBABA rahmetü aleyhi zâviyesinin tekye–nişîn olmayub hâlî ve muattal (bırakılmış) olduğı ma’lûm–ı dâîleri (dilekçeyi yazan) olmağın merâhim–i aliyyelerinden mercûdır ki (istenen) Ocağımız emek–dârlarından Derviş Mehmed Tekye–nişîn olmağa isti’dâdı olub mahall ve müstahakk olmağla zâviyenin tekye–nişînliği mezbhur (adı geçen) Derviş Mehmed Bektaşi’ye üzerine tevchi ve yedine Berât–ı şerîf–i âlî–şân sadaka ve ihsân buyurılmak ricâsına arz u il’lâm olmağın bhaki emr–i fermân men lehü–l–emrindir tahrîren min şehr–i Recebü–l–mübârek senete sülâse erba’în ve mie ve elf (Receb sene 1143)

Mine–d–dâ’i Şeyh Ali an evlâd–ı HâcıBektaş–ı Veli

BELGE:

BOA– Ali emiri Tasnif 1. Mahmud, No 7066