ERGANİ MADENİ İŞÇİLERİNE GÖZDAĞI

Yazı:

Evail-i (1-10) Zi-l-hicce 1155 (Ocak 1743) yı Padişah 1. Mahmud dönemi, sadrâzam: Seyit Hasan Paşa, İran’da Yönetimde Nadir’dir. O yıl, Musul önlerine kadar gelen Nadir Şah ordusu şehrin kumandanı Ahmet Paşa tarafından kovalandı. İran savaşı 1746 yılına kadar sürdü. 1. Mahmud döneminde kapitülasyonlar genişletilince bizim zararımıza oldu, şimdiki IMFgibi.

Kimden:

Padişah’tan-Hatt-ı Hümâyûn

Kime:

Diyarbekir Valisi Vezir Ali Paşa’ya ve Eğil Hâkimi Hüseyin’e HÜKÜMKİ,

Konu:

Diyarbekir’de bazı kişiler Ergani madeninde çalışan işçiler arasına girerek, madende iş ve düzenin aksaması onların köylerine varıp gelirken bazı güçlükler çıkarıp onların cezalanmalarına neden oldukları, yetkililere böyle bozguncuları neden işlerine karıştırmamaları, işçilerin de bunlara kanmamaları, takdirde cezalanacakları bildirilmektedir.

1. BELGENİNÇEVİRİSİ:

SÂHH BUYURULDU

Diyarbekir Valisi Vezir Ali Paşa’ya HÜKÜMKİ,

Diyarbekirli ŞEYHANLI OĞLU ile sâbıka Çavuşlar kethüdâsı olan kimene ve Devlet-i Aliyyemin irâd-ı cesîminden (büyük gelir) olan ERGANİ Ma’deni’ne müteallık olan kazâ ve kurâlara (köyler) müdâhele ve taaruz ve Diyarbekir’e iyâb ü zehâb (gidip gelme) iden ma’denciyan fukarasını ednâ bahane ile tecrîm ve ihtilâl-i nizâm-ı ma’dene bâıs-ı (En önemsiz bahane ile cezalanma ma’den düzenini karıştırmaya neden alacağı ma edenci fukarasının iltimaslarıyla (arka çıkmak)ERGANİMaden Emini MEHMED dâme mecduhhu (ululuğu artsın) i’lâm ve fima ba’d (bundan sonra) bu misillü vaz’ ve hareketler zuhûr iderse te’dîb ve güşmâl (cezalama ve kulak büküleceği) olunacakları kendülere i’lân ve ber-vech-i muharrer (yazıldığı gibi /umûr-ı ma’dene (ma’den işlerine dahl üttaarruz (karışma) iderlerse keyfiyyetleri der-i devlet-medârı i’lâm olınmak bahabında emr-i şerîfim sudûrını ma’denciyân fukarâsı iltemâs ve istirhâm itmeleriyle vech-i meşrûh üzere amel ve hareket olunmak fermanım olmağın imdi Sen ki, Vezir-i müşârün ileyhsin mezbûrlar Fi-mâba’d dahi bu misillü vaz’ ve harekete cesâret iderler ise bilâ-inhâl (geçiktirmeden) te’dîb ve güşmâl (cezalama ve kulakları büküleceği olunacaklarını kendülere tefhîm ve i’lâm ve eğer bedezîn (bundan sor ber-vech-i muharrer ma’dene taarruz ve müdâhle (karışmak) idecek olurlarsa ol vakit kefiyyetlerini devlet-medârıma i’lâm ve ba’de haklarda vârid olacak emr-i şerîfim mezmununı icrâya ihtimâm (uygulamaya özen göstermek) eylemen bâbında Fermân-ı âlî-şânım sârın olmışdır Buyur dı. HÜKÜMfî Evâil-i (1-10) Zi-l-hicce sene 1155 (Ocak 1743)

2. BELGENİN ÇEVİRİSİ:

SÂHH BUYURULDU

Sâbıka EĞİLHâkimi olan Hüseyin dame ulüvvühü (büyüklüğü devam etsin)ye HÜKÜM Kİ, Sen ki, Hâkim-i mûmâileyhsin zâtında işgüzâr ve hidmet uhdesinden gelmeğe hâsıl iktidar oldığın mesmu olmak (duyulma hasebiyle derdevlet-i medharımdan karîben hâsıllı bir mansıb (sürek)Sana tevcih ve ihsânım oluncaya dek kalkub varub ERZURUM Ser-askeri Vezirim Ahmed Paşa’nın yanında meks ve ikamet (durup bekleme) eylemen babında Fermanım olmağın işbu emr-i şerîfim ısdâr ve (boşbırakılmış ile irsâl olunmuştur imdi vusûlde (ulaşınca) kalkub Serasker müşârün iliyhin (Vezir Ahmet Paşa) yanına varub ber-vech-i meşruh (uzun uzadıya anlatıldığı gibi) Dersaadet’imden (İstanbul) kâriben hâsıll bir mansıb (devlet hizmeti) tevcih olunmaya dek müşharün ileyhin yanında ikamet ve devam-ı ömr-i devlet im ediyesine müdâvemet eylemen bâbında fermân-ı âlî-şânım sâdır olmuşdur buyuruldı HÜKÜM.

Fî evâil-i (1-10) Zi-l-Hicce sene 1155 (ocak 1743)

Belge:

BOA – Cevdet Dahiliye, no 16193