KEBAN VE ERGANİ MADENLERİNİN

DAHA VERİMLİ İŞLETİLMESİ

Yazı:

2 Cemaziye-l-evvel sene 1205 Ocak 1791, Padişah 3. Selim dönemi, o yıl Bükreş’e giren Avusturyalıları yendik. 11.7.1790’da Prusya ile Dostluk Antlaşması yapıldı.

Kimden:

Divan-ı Hümâyun

Kime:

Gümüşhane Maden Emini Hassa silâhşörlerinden Mehmed Emin’e HÜKÜM

Konu:

Ergani ve Keban’da çıkan maden (gümüş, bakırların verimli işletilmesi için Mart ayı başından itibaren gerekli olan işçi, usta tedarikine başlanması, ocaklar açıldığında yeni cevher çıkınca Gümüşhane ilçesi ve Kugâs (Trabzon ilçesine bağlı) bucağından 300 paraşut () işçisi, 500 baltacı temin edilerek Ergani ve Keban’a yollanması, bu işçilerin ücretleri geçiktirilmeden ödenmesi.

Bu maden işinde Başmuhasib payesiyle Divan-ı Hümâyûn hocalarından El-Hac Yusuf Paşa’nın da görevlendirildiği, işlerin aksamadan düzenli bir şekilde yürütülmesi istenmektedir.

Belge:

BEO- Cevdet İktisad No 205

BAKIR MADENİ

Hâlâ Erzurum Valisi Vezir-i Mükerrem Sa’adetlü Yusuf Ziya Paşa Hazretleri tarafından vârid olan tahrirâtdan mahrec bir mâddenin hulâssa-yi mefhumunda TOPHANE-YİAMİRE ve Hasköy Karhâlerinde isâğa olınacak toplar içün iktiza iden nühasın bundan akdem hîyn tertibinde ba’z-ı masarifini mübeyyin müşârü-n-ileyh tarafından Dersaadet’e takdîm olunan defterde beher kantar mühâs-ı ma’mûlin Tokad’dan Samsun İskelesine naklîçün beşer guruş ücret vaz’-ı birle Başmuhasebe’ye kayd ve suret i’tâ olınmış ise dahi teshîl-i maslahat içün eshab-ı araba ve şütürân ve hayvanata beher kantarında birer guruş zamm ile nakil idülmişiken yine feryâd ve tezallümden hâli olmayub nühâs naklinden imtina’ eylediklerinden bu keyfiyyet umûr-ı mühimmenin ta’tiline bhadi olmağla rahmen li,l-fukara ikişer guruş dahi zamın ile beher kantarına yedişer guru nakliyye virilmek üzere mukaddem virilen suret kaydı terkîn ve ol-vechl hesâbına mahsûb olınacağını mıtazammın emr-i âlî isdâr vet esyîr buyurılur ise nühâs-ı merkürün vaktiyle iskele-yi mezbûra nakil ve tenzilir. Zeri’a olacağını ve ücret-i mezkürenin tertib-i sâbıkından ziyâde ikişe guruş zammı cânib-i mîriye eğerçe hasâreti mûcib olub ancak senevî i’mâli müretteb olan iki yüz batmandan ziyâde nühâsın Ergani ma’deninden i’mâline ikdâm olınarak ziyâde hâsıl olan nühâsın faizi işbu iki yüz guruşın zamm maddesine gâlib olınacağını ve tokuz senesine mahsûben Ergani ma’deninde i’mâl olunan nühâs-ı hâm iki yüz elli ve on senesinde üç yüz bin batmanı mütecâviz olmakdan nâşi tüccara fruht lazım gelse yalnız on senesi hâsılatından canib-i miriye dokuz yüz kese akçadan ziyade fâiz husûle geleceğini beyân-ı birle zamm hususına müsa’ade buyurılmasını müşârü-n-ileyh bir kıt’a kâime ve mektubunda tahrîr ve inhider derkenâra havâle olındıkda Keban ve Ergani ma’denlerinden Tokat’a gelüb tab olınan nühâsın cânib-i mîriye lüzûmı kadarı Samsun iskelesi ne nakil ve ma’dâsı fruht olınmak muktezây-ı nizâmından olmağla Dersaa det’e gelecek nühâsın Tokat’dan Samsun iskelesine icadar beher kantarına beşer guruş ücret-i nakliyye hesâbına mahsûb olınmak hususı mukaddem tanzîm olınmış oldığı Başmuhâsebeden ba’de-l-ihrâc iktizası İzzetlü Darbhâne-yi Amire Nazırı Beyefendi kullarından isti’lâm olındıkda inhâ...