ARABKİR-AĞIN KÖYÜ’NDE İSLAM ve

HIRİSTİYAN AHALİ ARASINDA

VERGİLER SORUNU

Yazı:

4 Rebiyyü-l-evvel 1200 (Ocak 1786) yılı, Padişah: 1. Abdülhamid, Sadrâzam: Koca Yusuf Paşa’dır.

O yıl, Cezayirli Hasan Paşa Mısır’da âsi Kölemenleri ortadan kaldırdı. 1774’te Küçük Kaynarca Antlaşması Osmanlı Devleti’nin üzerine bütün ağırlığıyle çöktü, Kırım elden gitti.

Kimden:

Padişah’tan - Hatt-ı Hümâyûn

Kime:

ARABKİRKadısı’na HÜKÜM

Konu:

Arabkir ilçesinde AĞIN köyü islâm ahali Divan-ı Hümâyun’a sundukları dilekçelerinde: Köylerinde bulunan gayr-i müslimler İslâm ahaliye hisselerine düşenden daha çok vergi koyarak haksızlık yaptıkları, bu haksızlığın önlenmesi için Hazine Âmire’deki mevkufât defterine göre vergi dağıtımı yapılması ve bu haksızlığın giderilmesi istenmektedir.

BELGENİN ÇEVİRİSİ:

Arabkir Kadısı’na HÜKÜMKİ,

Kazâ-i mezbûre (Arabkir ilçesi) tâbi’ AĞINnâm karye (köy) ahalileri Divân-ıHümâyunım’a arz-hâl idüb mefhûmında (anlatmak istedikleri): “Kazâ-i mezbûre (yukarıda adı geçen ilçe) evâmir-i aliyye ile (Fermanla) irâde (buyurulan) tekâlifden (vergiler) mahalinde ma’rifet-i şer’le (şeriat üzere) tanzîm olunan (düzenlenen) tevzi’ defteri (dağıtım defteri) mûcibince karya-i mezbureye (Ağın köyü) isâbet iden tekâlifi gerek ehl-i islâm ve gerek ehl-i zimmet reâya (Hırıstiyanlar) hâl ve tahammüllerine (dayana bilme) göre ta’dîl ev tesviye (değiştirip düzeltme) şurûtı üzere bilâ-teferruk (ayırmaksızın) cem’ine (toplanmasına) me’mura edâ eylemeleri lâzım-ı hâlden iken karye-i merkumede sakin (Ağın köyü) ehl-i zimmet (gayr-i-müslimler) reâya hilâf-ı şurût (koşullara aykırıolarak) kendü hisse-i tekâliflerin (kendi hisselerine düşen vergileri) tahkik içün ehl-i islham ahalilerine ziyade hisse tekâlif tarh ve tahmîl birle (İSlâm ahaliye hisselerine düşenden ziyade vergi koydukları) gadr-i murad eylemeleriyle (haksızlık yaptıkları) ol makule reâyânın ber-vech-i muharrer (yazıldığıgibi) “emr-i şerîf sadaka istid’ây-ı inâyet eyledikleri ecilden Hazîne-i âmiremde mahfûz mevkufât (vakıflar) defterlerine nazar olındıkda ARABKİR kazâsının ber-mûcib-i icmâl (gereğince toplam) yetmiş buçuk aded ve bir buçuk rubu’ (1/4) avharız (geçici vergiler) ve birin hânesi olub ve kazâ-i mezbûre tâbi’ sâlifü-z-zikr (yukarıda sözü edilen) AĞIN karyesinin mukayyed olan üç aded avârızı ve birin hanesi kaza-i mezbhurın icmâl (toplam) hânesine dahil olduğu ve kazâ-i mezbûre tâbi’karye-i merkume ahalisi üzerlerinde mukayyed hâne-i avârız ve birin malını beher sene emr-i defter mûcibince tahsile me’mur olanlara edâ babında telhisi arz olundukda imdi telhîsi ve şurûtı mucibince HÜKÜM deyû Fermân-ı Âlî sâdır olmağın vech-i meşruh üzere emr-i şerîf yazılmağa işbi tezkere virildi.

Fî 28 Rebiyyü-l-evvel sene 1200 (Ocak 1786)

MÜHÜR(Seyyid Ahmed) Arabkir Kadısı

Belge:

BOA – Ali Emiri, 1. Abdülhamid, No 2939