BORÇLU OLARAK ÖLEN ERGANİ

MA’DEN EMİNİ

Yazı:

4 Şa’ban sene 1178 (Ocak 1765) yılı, Padişah 3. Mustafa dönemi, Sadrâzam: Bahir Mustafa Paşa’dır.

3. Mustafa’nın hükümdarlığının ilk 5 yılı şair ve bilgin olan KocaRagıp Paşa’nın sadrâzamlığında ülke barış ve rahatlık içinde geçti, paşa ölünce savaşlarda yenilgiler ard arda geldi, ülkede barış kalmadı, düzen bozulmaya yüz tuttu, Padişah bile:

Yıkılubdur bu cihân sanma ki düzele

Devlet-i çerhi denî virdi kamu mübtezele,

Şimdi ebvâb-ı saadete geçen hep ezele

İşimiz kaldı hemen merhamet-i Lem-yezel’e.

(Bu devlet yıkılıp gitmekte, düzelecek diye ümützlenme, devlet yönetimini alçaklar değersiz kişilere teslim etti, şimdi işbaşına geçenler hep aşağılık kişiler, artık halimiz Allah’ın merhametine kaldı.)

Kimden:

Padişah’tan - Hatt-ı Hümâyûn

Kime:

Diyarbekir Valisi’ne Saray Kapıcıbaşılarından ERGANİ Ma’den Emîni MustafaBey’e HÜKÜM

Konu:

Ergani Ma’den Emini Mustafa Bey ma’deni işletirken bazı ma’dencilere ma’den hazinesinden para yardımı yaparak hazineye borçlanır, birazını ödediği halde 510 kuruş borc üzerindeyken vefat eder, yetkililerden bu paranın mirasından alınması, karşı koyarlarsa tutuklayıp hapse koymaları, yine parayı almaları istenmektedir.

HATT-I HÜMAYUN ÇEVİRİSİ:

Diyarbekir Valisi’ne ve DERGÂH-I ÂLÎ KAFUCIBAŞILARINDAN OLUB ERGANİ MA’DENİ EMÎNİMUSTAFABEĞ dâme mecduhuya (büyüklüğü devam etsin) HÜKÜM Kİ

Dergâh-ı muallam kapucubaşılarından olub hâlâ HATBAH-IÂMİRE(Saray mutfağı) Emîni olan HÜSEYİN dâme mecduhunun 1172 (1758) senesine mahsûben DARBHÂNE-İÂMİRE’m (para basılan yer)Nezareti ile Ma’denler Emâneti uhdesinde (üzerinde) olub sâdır olan Hatt-ı Hümâyûn-ı şevket-makrunım mûcibince hesabı rü’yet (görülünce) ve zimmetinde iktizâ iden meblâğ (para) tahsîl ve Hazine-i hümâyhunıma teslim olunub lâkin idare-i ma’den içün ba’z-ı kömürcü ve ma’denci tâifesine emîn olanlar taraflarından iânet (yardım) olınmak mu’tâd (âdet olmuş) olduğuna binaen ol vakit emîn-i mumâileyh (MustafaBey) tarafından MA’DENCİKANBEROĞLUHACI OSMAN nâm kimesneye mîri sermaye akçesinden bâ-temessük (sendle) virilen akçeden beş yüz on guruş (510 kş.) zimmetinde baki kalub kable-l-edâ (ödededikten sonra) fevt (vefat etmiş) olmağla meblâğ-ı mezbûr müteveffây-ı merkumun (ölenin) terekesine vaz’u-l,yed (elkoyma) veresinden (mirasından) yedinde olan temessük mûcibinde tamâmen tahsîl ve tekmîl kabzına (tüm parayı teslim alacak) me’mura teslîm olınmak ermânım olmağın hâssaten işbu emr-i şerıf-i âlî-şânım ısdâr ve (boşbırakılmış) irsâl olunmuşdur imdi Sen ki, Vezir-i Müşârün ileyhsin vushulinde kat’an te’hîr ve tevakkufa (Ferman eline ulaşınca sakın geçikip oyalanma) ruhsat ve cevâz göstermeksizin meblhağ-ı mezburı (parayı) icâb idenlerden tahsil ve eğer ola ki gavâil ve muhâlefet (bir zorluk çıkarırlarsa) iderler ise ahz (yakalayıp) habs ve te’dîb (terbiyesini verip) eyleyerek tekmîlen tahsile sarf-ı külli miknet (parayı almak için var güçle çalış) eyliyesin ve Sen ki, Ma’den-i mezbûre (Ergani ma’deni) Emîni mîr-i mûmâ ileyhsin Sen dahi işbu emr-i âlî-şânımın tenfiz ve icraâsına (Fermanın uygulanmasına) ihtimâm ve dikkat eylemen bâbında FERMAN-I ÂLÎ-ŞÂNIMSÂDIROLMIŞDIR.

Fî 4 Şa’ban sene 1178 (Ocakla 1765)

Belge:

BOA – Cevdet Dahiliye, No 15303