Bölüm 4 (Sonuç ve Değerlendirme)
BÖLÜM 4BÖLÜM 4
SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
Araştırma içerisinde değişim sürecinde Alevilik konusu, onun en önemli geleneksel kurumu olan Dedelik Kurumu çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırmaya başlarken sözkonusu olan varsayımların alandan sağlanan verilerle de uyumlu olduğu görülmektedir. Buna göre,
1. Aleviliğin hem geleneksel olarak hem de günümüzde İslam’ın Sünni yorumundan daha farklı yapı ve yorumlara sahip olduğu, Aleviliği günümüze taşıyan Dedelerden elde edilen verilerde de açıkça görülmüştür. Buna göre her ikisi de birincil olarak İslam dinini referans almakla birlikte tarihsel süreç içerisinde farklı kurum ve kurallar geliştirmişlerdir. Bu farklılıklar ibadet ve inanışların ayrıntılı olarak gözden geçirilmesine ilişkin istatistiksel veriler ve kısa analizlerinde de görülmektedir.
2. Aleviliğin toplumsal açıdan özellikle kentsel alanlara göç sonrasında önemli bir değişim süreci yaşadığı görülmektedir. Yaşanan bilimsel ve teknolojik gelişme ekonomik refah ve eğitim düzeyinde artışa yol açmıştır. Yaşanan yeni ortamlarda daha önce ilişkide bulunulmayan kendilerinden farklı gruplarla ilgili eskiye oranla çok daha olumlu yaklaşımlar benimsenmeye başlanmıştır.
3. Aleviler arasında daha önce yaşanan boşluk, son on yıldan itibaren inanç esaslarına yeniden sarılmaya doğru bir değişim göstermektedir. Bu bağlamda geleneksel kurum ve kurallar yeniden inşa edilmektedir.
4. Alevi toplulukların kendilerini ağırlıklı olarak Türk ve Türkmen kimliğiyle ifade etmelerine karşın, farklı tanımlamalar da sözkonusudur. Etnik ve inançsal kimliğe ilişkin konuların yeni yeni konuşulup tartışılmaya başlanması bu konuda giderek çelişkili yaklaşımları azaltacaktır. Aleviler arasında inanca ilişkin kimlik tanımlamaları, etnik tanımlamalardan daha ön planda yer almaktadır.
5. Anadolu’daki Alevi toplulukların benimsediği inanç ve kurumlar, aralarında benzerlik kurulmaya çalışılan İran Şiiliği’ndeki benzerleri ile çok farklı özelliklere sahiptir. Ehl-i Beyt sevgisi dışında ortak yön bulunmayan İran Şiiliği Alevilerce radikal İslami bir anlamı da çağrıştırmaktadır. Bu bakımdan kurulan benzerliklere tepki duymaktadırlar.
6. Alevi topluluklarında, aile, inanç, siyaset ve güncel sorunlara ilişkin değerler yaklaşımlar değişme ile yeni biçimler almakta ancak geleneksel değerlerin de bu oluşum sürecine son yıllarda eskiye oranla daha fazla etkide bulunduğu görülmektedir.
7. Değişen toplumsal yapıda Alevi ve Sünni toplulukların üyelerinde giderek azalmakla birlikte anlaşma ve çatışma potansiyeli vardır. Çatışma eğilimlerini tarihsel geçmiş, farklı inanç kurumları ve inanışlar beslemekte; anlaşma eğilimlerini birbirlerini tanıma ve birlikte yaşama zorunluluğundan, işbirliğinin yaşam kolaylığından almaktadırlar.
8. Dedelik Kurumu, Aleviliğin en temel belirleyici makamı ve Dedeler de bu inancı uygulayan ve sürdüren en temel örnek şahsiyetlerdir. Geleneksel Dede-Talip ilişkileri bugün artık zayıflamış olmakla birlikte yeniden bu geleneksel değerlerin önplana geçmeye başladığı görülmektedir. Aleviler, Dedeleri özellikle inanç konularında yeniden bir başvuru makamı olarak görmeye başlamaktadırlar.
8. Alevi Ocaklarına mensup Dede aileleri bir dönem devre dışı kalsalar da Aleviliğin geleneksel değerlerini korumak konusunda önemli bir konuma sahiptirler. Aleviliğin kentlerde yeniden inşa sürecinde daha çok inanç alanında yeniden farklı işlev ve roller verilmek suretiyle devreye girmeye başladıkları görülmektedir. Bu işlevleri yeni yapılan Cemevlerinde yerine getirmektedirler. Ancak bugünün koşullarında yetersiz kalmaları onları, kendilerini sorgulama ve bu yetersizlikleri aşma yönünde çözümler üretmeye itmektedir.
9. Alevi toplulukların kendilerini ifadelendirme anlamında çeşitli sorunları olduğu görülmektedir. Hem Aleviliğe ilişkin bilgilerde geçmişten gelen sözlü geleneğin hala yazılı hale dönüştürülememiş olması ve hem de çeşitli siyasal yaklaşımların Aleviliği kullanmaya çalışması doğal bir kendini ifadelendirme sürecini zorlaştırmaktadır. Din hizmetleri ve okullardaki ders müfredatı ve öğreticiler bakımından da çeşitli sorunlar varolmayı sürdürmektedir.
10. Değişimi göstermek bakımından Dedelerin kendi yaşadıkları ile bugün ideal olarak düşündükleri arasındaki farklılıklar oldukça anlamlıdır. Aile yapısından, iletişim araçlarından yararlanmaya, siyasal yönelimlere, güncel sorunlara bakışına kadar pek çok alanda değişim gözlenmektedir. Temel inanç uygulamalarının günümüzde yaşatılması için yeni düzenleme ve değişikliklerin yapılması söz konusudur.
KAYNAKÇA
Abbaslı, Mirza (1976): “Safevîlerin Kökenine Dair”, Belleten, C. XL, sayı: 158, (Nisan 1976), s. 287-329.
Ağar, Ömer Kemal (1937): “Tuncelinin Türklüğü Orta Asyanın ve Anadolu’nun Türklüğü kadar eskidir”, Altan, (22 Ağustos 1937), sayı: 29, s. 2-3.
Ahmet Refik (1932): Onaltıncı Asırda Rafızîlik ve Bektaşilik, İstanbul, Muallim Ahmet Halit Kitaphanesi.
Akkaya, Çiğdem-Hayrettin Aydın (2000): “Türkiye’nin Etnik Dini Mozaiğinin Bir Parçası Olarak: Aleviler”, 1. Alevi-Bektaşi Sempozyumu, İstanbul, ABKE Yayınları, s. 169-178.
Aktaş, Ali (1996): Kırsal Kesim Ailesinin Yapı Ve İşlevleri: Hıdırbaba (Sünni) Ve Karaçavuş (Alevi) Köyleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma, Elazığ, F.Ü. SBE, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Aktaş, Ali (1999): “Kent Ortamında Alevilerin Kendilerini Tanımlama Biçimleri ve İnanç Ritüellerini Uygulama Sıklıklarının Sosyolojik Açıdan Değerlendirilmesi”,I. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Sempozyumu Bildirileri (22-24 Ekim 1998), Ankara, G.Ü. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Merkezi, s. 449-482.
Aktaş, Serap (2000): “Başbakanlık Arşivi’nde Bulunan M. Cevdet Tasnifi’nde Bulunan Bektaşilik ve Bektaşi Tekkelerine İlişkin Belgeler”, Yol, sayı: 5, (Mayıs-Haziran 2000), s. 75-86.
Ali Kemali (1932): Erzincan Tarihi, Coğrafi, İçtimai Etnografi, İdari, İhsai Tetkikat Tecrübesi, İstanbul, y.b..
American Missionary Herald (1858a): “Letter From Mr. Parsons, September 17, 1857” , (Jan. 1858), p. 22-24.
American Missionary Herald (1858b): “Letter From Dr. Jewett, December 16, 1857”, (April 1858), p. 109-113.
American Missionary Herald (1860): “Letter From Mr. Nutting, July 30, 1860”, (Nov. 1860), p. 345-347.
American Missionary Herald (1865): “Letter From Mr. Livingstone, May 15, 1865”, (August, 1865), p. 245-247.
Andrews, Peter Alford (Ed. By) (1989): Ethnic Groups In The Republic Of Turkey, Wiesbaden, Dr. Ludwig Reichert Verlag.
Anonim (1966): “Elmalı Azledildi.”, Cem, yıl: 1, sayı: 4, (5 Ekim 1966), s. 20.
Anonim (1990): “Alevilik/ Sessizlik Sona Eriyor: Aleviler İnanç Özgürlüğü İstiyor”, Nokta, (13 Mayıs 1990), s. 18-24.
Anonim (1996): “38’den Bugüne”, Dersim, yıl: 2, sayı: 2, (Ocak 1996), s. 19-23.
Appelbaum, Richard P. (t.y.): Toplumsal Değişim Kuramları, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Arabacı, Fazlı (2000): Alevilik ve Sünniliğin Sosyolojik Boyutları -Çorum Örneği-, Samsun, Etüt Yayınları.
Aringberg-Laanatza, Marianne (1998): “Alevis in Turkey – Alawites in Syria: Similarities and Differences”, Olsson, Tord, Elisabeth Özdalga, Catharina Raudvere (Ed. By), Alevi Identity Cultural, Religious And Social Perspectives, Istanbul, Swedish Research Institute, p. 151-165.
Aslanoğlu, İbrahim (1976): Kul Himmet Üstadım, Sivas, y.b..
Aslanoğlu, İbrahim (1997a): Kul Himmet, Yaşamı, Kişiliği ve Şiirleri, İstanbul, Ekin Yayınları.
Aslanoğlu, İbrahim (1997b): Pir Sultan Abdallar, İstanbul, Can Yayınları.
Atalay, Besim (1991): Bektaşilik ve Edebiyatı, Çev. Vedat Atila, İstanbul, Ant Yayınları.
Ateş, Toktamış (1993): Türk Devrim Tarihi, İstanbul, Der Yayınları.
Avcıoğlu, Doğan (1984): Türklerin Tarihi, Beşinci kitap, İstanbul, Tekin Yayınevi.
Ayata, Ayşe (1997): “The Emergence of Identity Politics in Turkey”, New Perspectives On Turkey, (Fall 1997), 17, p. 59-73.
Aydın, Mehmet (1986): “Din ve Toplum İlişkisi”, S.Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 3, s. 47-59.
Aytekin, Sefer (Der.) (1958): Buyruk, Ankara, Emek Basım-Yayımevi.
Aytekin, Sefer (Der.) (t.y.): Velayetname-i Hacı Bektaş Veli, Hacı Bektaş Veli’nin Hayatı, Ankara, Emek Basım-Yayımevi.
Ayyıldız, Hasan (Haz.) (t.y.): Tam Hakiki Hüsniye, İstanbul, y.b..
Babayan, Kathryn (1994): “The Safavid Syntesis: From Qizilbash Islam to Imamite Shi’ism”, Iranian Studies, vol. 27, numbers 1-4, 1994, p. 135-161.
Babinger, F.-F. Köprülü (1996): Anadolu’da İslâmiyet, Çev. R. Hulusi, Haz. M. Kanar, İstanbul, İnsan Yayınları.
Baha Said Bey (2000): Türkiye’de Alevî-Bektaşi, Ahi ve Nusayrî Zümreleri, Haz. İsmail Görkem, K.B. Yayınları.
Bal, Hüseyin (1997a): Alevi-Bektaşi Köylerinde Toplumsal Kurumlar, (Burdur ve Isparta’nın İki Köyü’nde Karşılaştırmalı Bir çalışma), İstanbul, Ant Yayınları.
Bal, Hüseyin (1997b): Alevi-Bektaşi Sosyolojisi , İstanbul, Ant Yayınları.
Bal, Hüseyin (2000): “Alevi-Bektaşi Topluluklarında Dedelik Kurumu (Isparta Örneği)”, I. Uluslararası Hacı Bektaş Veli Sempozyumu Bildirileri (27-28-29 Nisan 2000 Ankara), Ankara, Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı Yayınları, s. 97-121.
Balcıoğlu, T. Harîmî (t.y.): Türk Tarihinde Mezhep Cereyanları, İstanbul, Kanaat Kitabevi.
Baltacıoğlu, İsmail Hakkı (1966): “Alevilik Nedir, Ne Değildir? 1”, Yeni Adam, 779, s. 14-15.
Bardakçı, Cemal (1940): Anadolu İsyanları, İstanbul, y.b..
Barkan, Ömer Lütfi (1942): “İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler”, V.D., sayı: II, s. 279-365.
Barkan, Ömer Lütfi (1953): “Osmanlı İmparatorluğunda Bir iskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Sürgünler”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, c. XV, No: 1-4, s. 209-237.
Barnum, Rev. H. N. (1890): “The Kuzzel-bash Koords.”, American Missionary Herald, (August 1890), p. 343-346.
Bayatlı, Osman (1957): Bergama’da Alevî Gelini ve İnançları, İzmir, Teknik Kitap ve Mecmua Basımevi.
Bayrak, Mehmet (1994): Açık-Gizli / Resmi-Gayri Resmi Kürdoloji Belgeleri, Ankara, Öz-Ge Yayınları.
Bayrak, Mehmet (1997): Alevilik ve Kürtler (İnceleme-Araştırma-Belgeler), Ankara, Öz-Ge Yayınları.
Bender, Cemşid (1993a): Kürt Uygarlığında Alevilik, 2.b., İstanbul, Kaynak Yayınları.
Bender, Cemşid (1993b): 12 İmam ve Alevilik, İstanbul, Berfin Yayınları.
Benekay, Yahya (1967): Yaşayan Alevilik, Kızılbaşlar Arasında, İstanbul, Varlık Yayınları.
Bergama’da Köyler Pınarköy, Narlıca, Tepeköy, Yalnızev (1944): İkinci Kitap, C.H.P. Bergama Halkevi Yayınından sayı: 14.
Bilici, Faruk (1999): “Alevi-Bektaşi İlahiyatının Günümüz Türkiye’sinde İşlevi”, Alevi Kimliği, Ed. T. Olsson, E. Özdalga, C. Raudvere, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s. 67-78.
Birdoğan, Nejat (1992a): Anadolu ve Balkanlarda Alevi Yerleşmesi: Ocaklar-Dedeler-Soyağaçları, İstanbul, Alev Yayınları.
Birdoğan, Nejat (1992b): “Anadolu Alevi Ocaklarının Kuruluşu, İşlevleri, Yayılmaları”, IV. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Bildirileri, I. Cilt Genel Konular, Ankara, K.B. HAGEM Yayınları, s. 5-16.
Birge, John Kingsley (1982): The Bektashi Order Of Dervishes, U.S.A., Hartford Seminary Press, 1937, Reprinted by London, Luzac&Co, 1982.
Bora, Tanıl, Hatice Aydoğdu, Şazimet Değerli (1987): “Alevîliğe Ne Oluyor?”, Yeni Gündem, yıl: 4, sayı: 77, (23-29 Ağustos 1987), s. 10-15.
Boratav, Pertev Naili (1984): Türk Halk Bilimi, 100 Soruda Türk Folkloru (İnanışlar, Töre Ve Törenler, Oyunlar), İstanbul, Gerçek Yayınevi.
Boyle, John Andrew (1974): “Ortaçağ’da Türk ve Moğol Şamanizmi”, T.F.A., sayı: 297, (Nisan 1974), s. 6941-6950.
Bozkurt, Fuat (Haz.) (1982): Buyruk, İstanbul, y.b..
Bozkurt, Fuat (1999): “Aleviliğin Yeniden Yapılanma Sürecinde Toplum-Devlet İlişkisi”, Alevi Kimliği, Ed. by. T. Olsson, E. Özdalga, C. Raudvere, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s. 104-114.
Bozkurt, Fuat (2000): Çağdaşlaşma Sürecinde Alevîlik, İstanbul, Doğan Kitapçılık.
Brown, John P. (1927): The Darvishes Or Oriental Spiritualism, Ed. By: H. A. Rose, London, Oxford University Press.
Bruinessen, Martin Van (1989): “The Ethnic Identity of The Kurds”, Ethnic Groups In The Republic Of Turkey, Ed. By, Peter Alford Andrews, Wiesbaden, Dr. Ludwig Reichert Verlag, p. 613-621.
Bruinessen, Martin Van (t.y.): Ağa, Şeyh Ve Devlet, Kürdistan’ın Sosyal ve Politik Örgütlenmesi, Çev. R. Arslan, Ankara, Öz-Ge Yayınları.
Bruinessen, Martin Van (1997): “ “Aslını İnkar Eden Haramzadedir!” The Debate On The Ethnic Identity of The Kurdish Alevis”, Syncretistic Religious Communities In The Near East, Collected Papers of the International Symposium “Alevism in Turkey and Comparable Syncretistic Religious Communities in the Near East in the Past and Present”, Berlin, 14-17 April 1995 , Ed. By : Krisztina Kehl –Bodrogi, Barbara Kellner-Heinkele, Anke Otter-Beaujean, Brill, 1997, p. 1-23.
Bruinessen, Martin Van (1999): Kürtlük, Türklük, Alevilik Etnik ve Dinsel Kimlik Mücadeleleri, Çev. H. Yurdakul, İstanbul, İletişim Yayınları.
Bumke, Peter (1989): “The Kurdish Alevis-Boundaries and Perceptions”, Ethnic Groups In The Republic Of Turkey, Ed. By. Peter Alford Andrews, Wiesbaden, Dr. Ludwig Reichert Verlag, 1989, p. 510-518.
Bumke, Peter J. (1991): “Dersim’de Kızılbaş-Kürtler”, Çev. H. Ali, Berhem, sayı: 11-12, s. 16-25.
C.A. (1936): “Tunçeli”, ALTAN, yıl: 2, sayı: 15, (22 Nisan 1936), (sayfa numaraları verilmemiş ve bu makale derginin dış ve iç kapaktan sonraki 1 ve 2. yapraklarında yeralmaktadır.)
Cem Kültür Evi Mimari Proje Yarışması (1996): İstanbul, Cem Vakfı Kültür Yayınları 1.
Cem Vakfı Anadolu İnanç Önderleri Birinci Toplantısı (16-19 Ekim 1998) (2000): İstanbul, Cem Vakfı Yayınları.
Cengiz, Recep (1999): Çamiçi Beldesinde Dini Hayat ; Alevilik Üzerinde Sosyolojik Bir Araştırma, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Elazığ, F.Ü. SBE., Sosyoloji Anabilim Dalı.
Cılga, İbrahim (1982): “Cavit Orhan Tütengil”, Türk Toplum Bilimcileri, Emre Kongar, İstanbul, Remzi Kitabevi, s. 391-437.
Cilasun, Ali Haydar (1995): Alevilik Sır Değildir, y.b., y.y..
Clarke, Gloria Lucille (1998): “Bir Dedenin Kimliğinde Müziğin Yeri Ne Kadardır?” Seçkinlerin Müzik Eğitimi: Türkiye Alevilerinin Manevi Liderlerinin Yetişmesinde Müziğin Rolü, İstanbul, M.S.Ü. SBE., Müzikoloji Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi.
Coşan, Esad (1986): Makâlât, Hacı Bektaş-ı Veli, Ankara, Seha Neşriyat.
Cremers, Wolfgang (1972): “Anadolu Folklorundaki Şamanizm Kalıntıları”,T.F.A., sayı: 271, (Şubat 1972), s. 6221-6222.
Çağatay, Neşet (1993): “Tahtacılar” md., İ. A., C. 11, İstanbul, MEB, s. 669-672.
Çakır, Ruşen (1999): “Politik “Alevilik” ile Politik “Sünnilik” Benzerlikler ve Zıtlıklar”, Alevi Kimliği, Ed. T. Olsson, E. Özdalga, C. Raudvere, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s. 79-83.
Çamuroğlu, Reha (1997): “Some Notes On The Contemporary Process of Restructuring Alevilik In Turkey”, Syncretistic Religious Communities In The Near East, Collected Papers of the International Symposium “Alevism in Turkey and Comparable Syncretistic Religious Communities in the Near East in the Past and Present”, Berlin, 14-17 April 1995 , Ed. By : Krisztina Kehl–Bodrogi, Barbara Kellner-Heinkele, Anke Otter-Beaujean, Brill, 1997, p. 25-33.
Çamuroğlu, Reha (2000): Değişen Koşullarda Alevîlik, 3. b., İstanbul, Doğan Kitapçılık.
Çelker, X. (1993): “Ma Welate Ma, Zon u Dine Ma Halkımız, Yurdumuz, Dilimiz ve Din Sorunu”, Ware, No: 5, s. 41-51.
Çıblak, Nilgün (2000): “Şükür Abdal Evlâdına Bektaşî Tarikatından Verilen İcâzetnâme ve Ziyâretnâme Örnekleri”, I. Uluslararası Hacı Bektaş Veli Sempozyumu Bildirileri (27-28-29 Nisan 2000 Ankara), Ankara, Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı Yayınları, s. 286-300.
Çıplak, M. Şakir (2001): Osmancık’ta Erenler Durağı Koyun Baba, İstanbul, Horasan Yayınları.
Çiya, Sait (1996): “Bazıları Kopya Sever”, Ware, No: 9, (Gucige 1996), s. 64-68.
Çubukçu, İbrahim Agah (1984): Mezhepler, Ahlâk ve İslam Felsefesi İle İlgili Makaleler, 2. b., Ankara, A.Ü. İlahiyat Fakültesi Yayınları.
Deniel, Raymond (1987): “Dinler ve Sosyal Değişmeler, Afrika Şehir Çevrelerinde Yapılan Anketler”, U. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 2, C. 2, s. 205-218.
Dersim Jandarma Genel Komutanlığı’nın Raporu (1998), 2. b., İstanbul, Kaynak Yayınları.
Dersimi, M. Nuri (1994): Kürdistan Tarihinde Dersim, İstanbul, Zel Yayıncılık.
Dikme, Pir Ahmet (1999): Haykırıp Duyuramadıklarım Bir Alevi Dedesinin Düşünceleri, İstanbul, Ant Yayınları.
D’ohsson, M. de M. (t.y.) : XVIII. Yüzyıl Türkiyesinde Örf Ve Adetler, İstanbul, Tercüman 1001 Temel Eser.
Doğan, Cihangir (1998): “Türkiye’de Boşanma Sorununun Sosyolojik ve İstatistiki Açıdan Değerlendirilmesi”, İ.Ü.İ.F. Metodoloji Ve Sosyoloji Araştırmaları Merkezi Sosyoloji Konferansları Yirmibeşinci Kitap, İstanbul, Çantay Kitabevi, s. 59-69.
Doğan, İsa (1990): Anadolu’da Aleviliğin Doğuşu ve Samsun Alevileri, Samsun, y.b..
Dönmezer, Sulhi: Sosyoloji, 6. b., İstanbul, y.b..
Dumluca, Halil (1973): “Kara Pirbat”, Sivas Folkloru, sayı: 8, (Eylül 1973), s. 13.
Elwert, Georg (1997): “Switching of We-Group Identities: The Alevis As A Case Among Many Others”, Syncretistic Religious Communities In The Near East, Collected Papers of the International Symposium “Alevism in Turkey and Comparable Syncretistic Religious Communities in the Near East in the Past and Present”, Berlin, 14-17 April 1995 , Ed. by. Krisztina Kehl –Bodrogi, Barbara Kellner-Heinkele, Anke Otter-Beaujean, Brill, 1997, p. 65-85.
Engin, İsmail (1993): Akçaeniş Tahtacılarında Dinin ve Dini Örgütlenmenin Günlük Yaşama Etkisi, Ankara, Yayınlanmamış Doktora Tezi, H.Ü. SBE., Antropoloji Bölümü.
Engin, İsmail (1994): “Alevi Kavramının Muhtevası Üzerine”, Humana: Bozkurt Güvenç’e Armağan, Haz. N. S. Altuntek, S. Aydın, İ. H. Demirdöven, Ankara, K.B. Yayınları, s. 217-225.
Engin, İsmail (1999): “Alevîlerin Kendi GörüntüsünüAlgılayışı ve Alevî İmajına Yönelik Bakış Açıları”, Tarihî Ve Kültürel Boyutlarıyla Türkiye’de Alevîler Bektaşîler Ve Nusayrîler, İstanbul, Ensar Neşriyat, s. 275-302.
Er, Piri (1998): Geleneksel Anadolu Aleviliği, Ankara, Ervak Yayınları.
Erbay, Mustafa (Çev.) (1994): Şeyh Safi Buyruğu, Ankara, Ayyıldız Yayınları.
Erdemir, Aykan (2000): “Death of a Community: Kızılbaş-Alevi Predicament in 1990s Istanbul”, Boas/Benedict Konferansı’nda sunulan tebliğ, (25 March 2000), Columbia University, New York.
Erdentuğ, Nermin (1971): Sün Köyü’nün Etnolojik Tetkiki, 2. b., Ankara, A.Ü. Eğitim Fakültesi Yayınları.
Erdentuğ, Nermin (1977): Sosyal Adet ve Gelenekler, Ankara, K.B. Yayınları.
Erdoğan, Fethi (1998): Şiirlerde Ahlâksal Yaşam ve Barışık Düzen, İstanbul, Can Yayınları.
Ergun, Sadeddin Nüzhet (1944): Bektaşi Şairleri ve Nefesleri, İstanbul, İstanbul Maarif Kitabevi.
Ergun, Sadeddin Nüzhet (1955a) : Bektaşi Edebiyatı Antolojisi Bektaşi Şairleri ve Nefesleri, c. 1-2., 2. b., İstanbul, İstanbul Maarif Kitaphanesi.
Ergun, Sadeddin Nüzhet (1955b) : Bektaşi Edebiyatı Antolojisi On Yedinci Asırdanberi Bektaşi-Kızılbaş Şairleri ve Nefesleri, 2. b., İstanbul, İstanbul Maarif Kitaphanesi.
Ergun, Sadeddin Nüzhet (1956a) : Bektaşi Edebiyatı Antolojisi Ondokuzuncu Asırdan Beri Bektaşi-Kızılbaş Alevi Şairleri Ve Nefesleri, C. 3., 2. b., İstanbul, İstanbul Maarif Kitabevi.
Ergun, Sadeddin Nüzhet (1956b): Hatayi Divanı - Şah İsmail Safevi Hayatı Ve Nefesleri, İstanbul, İstanbul Maarif Kitaphanesi.
Erk, Hasan Basri (1954): Tarih Boyunca Alevilik, İstanbul, y.b..
Eröz, Mehmet (1966a): “Türkiye’de Alevî’lik meselesi ve Türk Alevî’liğinin Şamanizm ve Orta Asya Türk Kültürü ile İlgisi ”, Cem, sayı: 1, (Temmuz 1966), s. 12-16, 20.
Eröz, Mehmet (1966b): “Türkiye’de Alevî’lik meselesi ve Türk Alevî’liğinin Şamanizm ve Orta Asya Türk Kültürü ile İlgisi -3- ”, Cem, sayı: 3, (20 Eylül 1966), s. 19-21.
Eröz, Mehmet (1977): Türkiye’de Alevilik-Bektaşilik, İstanbul, y.b..
Eröz, Mehmet (1991): Yörükler, İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları.
Et-Tavil, Muhammed Emin Galib (2000): Arap Alevilerinin Tarihi ‘Nusayriler’, Çev. İ. Özdemir, İstanbul, Çiviyazıları.
Evliya Çelebi (1945): Seyahatname “Onyedinci Asır Hayatından Lavhalar” “Sansürce Çıkarılmış Parçalar”, Haz. Mustafa Nihat Özön, C. 3, Ankara, AK-BA Kitabevi.
Eyuboğlu, İsmet Zeki (1980): Bütün Yönleriyle Bektaşilik - Alevilik -, İstanbul, Yeni Çığır Yayınları.
Faroqhi, Suraiya (1976): “The Tekke of Hacı Bektaş: Social Position and Economic Activities”, IJMES, 7 , p. 183-208.
Faroqhi, Suraiya (1995): “The Bektashis. A report on current research”, Bektachiyya, Etudes Sur L’ordre Mystique Des Bektachis Et Les Groupes Relevant De Hadji Bektach, Ed. Alexandre Popovic-Gilles Veinstein , Isis, s. 9-28.
Feyzioğlu, Turhan (Ed. ) ( 1987): Atatürk Yolu, Ankara, TTK Yayınları.
Fığlalı, E. Ruhi (1990): Türkiyede Alevilik ve Bektaşilik, Ankara, Selçuk Yayınları.
Fırat, M. Şerif (1970): Doğu İlleri Ve Varto Tarihi, 3. b., Ankara, y.b..
Franz, Erhard- İ. Engin (Haz.) (2001): Aleviler/Alewiten, C. 2, İnanç ve Gelenekler/ Glaube und Traditiones, Hamburg, Deutsches Orient Instıtute.
Freyer, Hans (1964): Din Sosyolojisi, Çev. T. Kalpsüz, A. Ü. İlahiyat Fakültesi Yayınları.
Fuzulî (1955) : Saadete Ermişlerin Bahçesi (Hadikatüssuada), İstanbul, Maarif Kitaphanesi.
Gezgin, Mehmet Zeki (1997): Sosyal Yapı Açısından Genel Sosyoloji – Köy Sosyolojisi İlişkileri, İstanbul, İ.Ü.İ.F. Yayınları.
Gökçen, İbrahim (1951): “Makedonya Yürük Folkloru, Mayadağ, Karasinan, Alçak Yürükleri Arasında Dini Durum” V, T.F.A., sayı: 22, (Mayıs 1951), s.346.
Gordlevski, V. A. (1960a): “İz religioznih iskaniy v Maloy Azii Kızılbaşı”,İzbrannie Soçineniya, t.1, Moskova, s. 241-254. (Bu Rusça kaynağın çevirisi yardımcım Alişir Azimov tarafından yapılmıştır.)
Gordlevski, V. A. (1960b): “İz religioznoy Jizniy Kızılbaşey Maloy Azii”,İzbrannie Soçineniya, t.1, Moskova, s. 255-275. (Bu Rusça kaynağın çevirisi yardımcım Alişir Azimov tarafından yapılmıştır.)
Gordlevski, V. (1988): Anadolu Selçuklu Devleti, Çev. A. Yaran, Ankara, Onur Yayınları.
Gökalp, Altan (2000): “Geçiş Sürecinde Alevilik”, 1. Alevi-Bektaşi Sempozyumu, İstanbul, ABKE Yayınları, s. 89-94.
Gökalp, Ziya (1992): Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler, Haz. Ş. Beysanoğlu, İstanbul, Sosyal Yayınlar.
Gölpınarlı, Abdülbaki (1936): “Kitabiyat”, Ülkü, C. 7, sayı: 41, (Temmuz 1936), s. 385-389.
Gölpınarlı, Abdülbaki (1946): “Alevi”, md., İnönü Ansiklopedisi, C. 1, Ankara, s. 46-48.
Gölpınarlı, Abdülbaki (1958): Manakıb-ı Hacı Bektaş-ı Veli “Vilayet-Name”, İstanbul, İnkılap Kitabevi.
Gölpınarlı, Abdülbaki (1961): Yunus Emre ve Tasavvuf, İstanbul, Remzi Kitabevi.
Gölpınarlı, Abdülbaki (1963): Alevi-Bektaşi Nefesleri, İstanbul, Remzi Kitabevi.
Gölpınarlı, Abdülbaki (1977): Tasavvuftan Dilimize Geçen Deyimler ve Atasözleri, İstanbul, İnkılap ve Aka Kitabevi.
Gölpınarlı, Abdülbaki (1979): Tarih Boyunca İslam Mezhepleri ve Şîîlik, İstanbul, Der Yayınevi.
Gölpınarlı, Abdülbaki (1993): “Kızıl-baş” md., İ.A., C. 6, İstanbul, MEB, s. 789-795.
Gölpınarlı, Abdülbaki (1993a): “Mevlevîlik” md., İ.A., C. 8, İstanbul, MEB, s.164-171.
Grenard, M. F. (1996): “Küçük Asya’da Dini Bir Tarikat: Kızılbaşlar (1904)”,Deng, yıl: 7, sayı: 37, (Eylül-Ekim 1996), s. 40-44.
Günay, Ünver (1986): “Modern Sanayi Toplumlarında Din: 1”, E.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 3, s. 41-88.
Güvenç, Bozkurt (1996): İnsan ve Kültür, 7. b., İstanbul, Remzi Kitabevi.
Hasluck, F.W. (1928): Bektaşilik Tetkikleri, İstanbul, Anadolu’nun Dinî Tarih ve Etnografisine Dair Tedkikat Merkezi Neşriyatı, y.b..
Hasluck, F. W. (1929): Christianity And Islam Under The Sultans, Ed. By Margaret M.Hasluck, 2 vols, Oxford, Clarendon Press.
Hazerfen, Ahmet (2000): “Osmanlı Arşiv Belgeleri”, Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, (Bahar 2000/13), s. 11-17.
Huart, Cl. (1993): “Ali Evladı” md., İ.A., İstanbul, MEB, C. 1, s. 320.
Imber, C. H. (1979): “The Persecution of the Ottoman Shi’ites According to the Mühimme Defterleri, 1565-1585”, Der Islam, 56, p. 245-273.
İnan, Abdülkadir (1986): Tarihte ve Bugün Şamanizm, 3.b., Ankara, TTK Yayınları.
İsmail Hakkı (1935) : Çepniler Balıkesirde, Balıkesir, y.b..
Kaftancıoğlu, Ümit (1972): “Hacı Bektaş’ın Gölgesinde Sömürü Hakullah”,Karacan Armağanı Yarışması 1972, Bir Memleket Gerçeği, İstanbul, Milliyet Yayınları.
Kağıtçıbaşı, Çiğdem (1990): İnsan – Aile – Kültür, İstanbul, Remzi Kitabevi.
Kansu, Mazhar Müfit (1998): Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber, II. C., 3. b., TTK Basımevi.
Kaplan, İsmail (2001): “Alevi Kimliği: Bir Anketin Sonuçları ve Alevilik Derslerine Etkisi Üzerine”, (Çevrimiçi) http://www.alevibektasi.com/ismail_kaplan, 15 Nisan 2001.
Karahan, Abdülkadir (1939): Anadolu Türk Edebiyatında Maktel-i Hüseyin’ler, İ.Ü.E.F., Yayınlanmamış Mezuniyet Tezi.
Karaman, İbrahim Kâmil-AbdülKaracaahmetsultan Dehmen (1966): Alevîlikde Hacıbektaş Veli ve İlkeleri, Birinci Kitab, Tipo Neşriyat ve Basımevi.
Karasar, Niyazi (1998): Bilimsel Araştırma Yöntemi - Kavramlar, İlkeler, Teknikler -, 8. b., Ankara, Nobel Yayın Dağıtım.
Kaya, Ali (1995): Tunceli Kültürü, İstanbul, y.b..
Kaya, Haydar (1989) : Musâhiblik, İstanbul, Engin Yayıncılık
Kaygusuz, İsmail (1991): Musahiblik, İstanbul, Alev Yayınları.
Kaygusuz, İsmail (1993): Alevilikte Dâr, Dârın Pirleri, İstanbul, Alev Yayınları.
Kaygusuz, İsmail (1996): Görmediğim Tanrıya Tapmam, Alevilik-Kızılbaşlık Ve Materyalizm, İstanbul, Alev Yayınları.
Kehl-Bodrogi, Krisztina (1991): “Alevilik Üzerine”, Cem, sayı: 6, (Kasım 1991), s. 21-24.
Kehl-Bodrogi, Krisztina (1996): “Tarih Mitosu ve Kollektif Kimlik”, Birikim, sayı: 88, (Ağustos 1996), s. 52-63.
Kehl-Bodrogi, Krisztina (1997a): “Introduction”, Syncretistic Religious Communities In The Near East, Collected Papers of the International Symposium “Alevism in Turkey and Comparable Syncretistic Religious Communities in the Near East in the Past and Present”, Berlin, 14-17 April 1995 , Ed. By : Krisztina Kehl –Bodrogi, Barbara Kellner-Heinkele, Anke Otter-Beaujean, Brill, 1997, p. XI-XVII.
Kehl-Bodrogi, Krisztina (1997b): “On The Significance of Musahiplik Among The Alevis of Turkey: The Case of The Tahtacı”, Syncretistic Religious Communities In The Near East, Collected Papers of the International Symposium “Alevism in Turkey and Comparable Syncretistic Religious Communities in the Near East in the Past and Present”, Berlin, 14-17 April 1995 , Ed. By : Krisztina Kehl –Bodrogi, Barbara Kellner-Heinkele, Anke Otter-Beaujean, Brill, 1997, p. 119-137.
Kenanoğlu, Ali (2000): “Hubyar Ocağı ve Hubyar Derviş”, Yol, sayı: 7, (Eylül-Ekim 2000), s. 75-79.
Kılıç, Rüya (1994): Hilafet Mücadelelerinin İslam Tarihinde Ve Osmanlı İmparatorluğu’nda Toplumsal Yapıdaki İzdüşümü: Seyyid ve Şerifler, Ankara, H.Ü. SBE., Tarih Bölümü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Kitapçı, Zekeriya (1989): Orta Asyada İslamiyetin Yayılışı ve Türkler, Konya, Selçuk Üniversitesi Yayınları.
Kongar, Emre (1982): Türk Toplum Bilimcileri, C. 1, İstanbul, Remzi Kitabevi.
Kongar, Emre (1985a): İmparatorluktan Günümüze Türkiyenin Toplumsal Yapısı, C. I, 5. b, İstanbul, Remzi Kitabevi.
Kongar, Emre (1985b): İmparatorluktan Günümüze Türkiyenin Toplumsal Yapısı, C. II, 5. b, İstanbul, Remzi Kitabevi.
Kongar, Emre (1999): Toplumsal Değişme Kuramları ve Türkiye Gerçeği, 7. b., Remzi Kitabevi.
Köprülü, M. Fuad (1965): “Orta-Asya Türk Dervişliği Hakkında Bazı Notlar”,İstanbul Üniversitesi Türkiyat Enstitüsü, C. 14, (1964), s. 259-262.
Köprülü, Fuad (1966): Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar, 2. b. Ankara, D.İ.B. Yayınları.
Köprülü, M. Fuad (1972): “İslam Sufî Tarikatlerine Türk-Moğol Şamanlığının Tesiri”, Çev. Y. Altan, A. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. XVIII, s. 141-152.
Köprülü, M. Fuad (1981): Osmanlı İmparatorluğunun Kuruluşu, Haz. Orhan F. Köprülü, İstanbul, Ötüken Neşriyat.
Köprülü, M. Fuad (1993a): “Ata” md., İ.A., C. 1, İstanbul, MEB, s. 461-464.
Köprülü, M. Fuad (1993b): “Bektaş Hacı Bektaş Veli” md., İ.A., C. 2, İstanbul, MEB, s. 711-718.
Köprülü, M. Fuad (1995): “Bektaşiliğin Menşe’leri”, Cem, Çev. Mehmet Yaman, sayı: 52, (Eylül 1995), s. 9-13.
Köylerimiz (1933): Dahiliye Vekaleti Mahalli İdareler Umum Müdürlüğü, İstanbul.
Kreyenbroek, Philip G. (1996): “Religion and Religions in Kurdistan”, Kurdish Culture And Identity, Ed. By, P. G. Kreyenbroek-C. Allison, London, Zed Books Ltd, p. 85-109.
Kumru Kenz-il Mesaib Kumru-i Gülzar-ı Hüseyni (t.y.), Ankara Ayyıldız Yayınları.
Küçük, Murat (1994): “Cemal Abdal ve Mazgirt’te Dede Ocakları”, Nefes, sayı: 6, (Nisan 1994), s. 40-43.
Kütükoğlu, Bekir (1993): Osmanlı-İran Siyasi Münasebetleri (1578-1612), İstanbul, Fetih Cemiyeti Yayını.
Le Coq, A. V. (1996): “Kızılbaş ve Yeşilbaşlar (1)”, Deng, yıl: 7, sayı: 36, (Temmuz-Ağustos 1996), s. 45-48.
Mansuroğlu, Mecdud (1993): “Dede” md. İ.A., C. 3, İstanbul, MEB, s. 506.
Mandel, Ruth (1990): “Shifting Centres and Emergent Identities: Turkey and Germany in the lives of Turkish Gastarbeiter”, Muslım Travellers: Pılgrımage, Mıgratıon, And The Relıgıous Imagınatıon, Ed. By Dale Eickelman-James Piscatori, UCLA Press, p. 153-171.
Mambetaliyev, Satıbaldı (1969): Perejitki Nekotorıh Musulmanskih Teçeniy v Kirgizii i İh İstoriya, Frunze, “Mektep”. (Bu Rusça kaynağın çevirisi yardımcım Engin Akgün tarafından yapılmıştır.)
Markussen, Hege Irene (2000): Alevilik ve Bektaşilik Religion And Identity Formation In Contemporary Turkey, Hovedfagsoppgave i Religionsvitenskap, Universitetet i Bergen.
Massignon, Louis (1993): “Tarîkat” md., İ.A., İstanbul, MEB, C. 12/I, s. 1-17.
Mc Elwain, Thomas (1993): “Rituel Change in A Turkish Alevi Village”, The Problem Of Rituel, Ed. By Tore Ahlback, Finland, Almqvist & Wiksell International, p. 131-168.
Mehmed Arif (1966) : Binbir Hadis, İstanbul, İstanbul Yayınevi.
Mèlikoff, Irène (1973): “Yunus Emre ile Hacı Bektaş”, İ. Ü. Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C. XX, s. 27-36.
Mélikoff, İrène (1993): Uyur İdik Uyardılar, Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları, Çev. Turan Alptekin, İstanbul, Cem Yayınevi.
Mélikoff, İrène (1998): Hacı Bektaş Efsaneden Gerçeğe, Çev. Turan Alptekin, İstanbul, Cumhuriyet Kitapları.
Mélikoff, İrène (1999): “Bektaşilik/Kızılbaşlık: Tarihsel Bölünme ve Sonuçları”, Alevi Kimliği, Ed. T. Olsson, E. Özdalga, C. Raudvere, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s. 3-11.
Metin, Aşık Ali (1992): Pençei El Aba Alevilikte Muhammet Ali’nin Yolu On İki Hizmet ve Deyişler, İstanbul, y.b..
Moosa, Matti (1988): Extremist Shiites, The Ghulat Sects, New York, Syracuse University Press.
Naşit Hakkı (Uluğ) (1939): Derebeyi ve Dersim, Ankara, y.b..
Nesimi, Abidin (1971a): “Türkiye’de Alevilik: (I) Alevilik”, Yeni Yol’da Yeni Dünya’da Birlik, sayı: 2, (23 Şubat 1971), s. 21-29.
Nesimi, Abidin (1971b): “Türkiye’de Bektaşilik: III Bektaşilik ve Bütünleşme”,Yeni Yol’da Yeni Dünya’da Birlik, sayı: 3, (31 Mart 1971), s. 27-32.
Nirun, Nihat (1991): Sistematik Sosyoloji Yönünden Sosyal Dinamik Bünye Analizi, Ankara, Atatürk Kültür Merkezi Yayını.
Noyan, Bedri (1976): “Bektâşî ve Alevi’lerde Hukuk Düzeni (Düşkünlük)” I. Uluslararası Türk Folklor Bildirileri, C. IV’den Ayrıbasım, Ankara, s. 189-213.
Noyan, Bedri (1987): Bektaşilik Alevilik Nedir, İlaveli 2. b., Ankara, y.b..
Noyan, Bedri (1990): Seyyid Ali Sultan (Kızıl Deli) Vilayetnâmesi, Ankara, Ayyıldız Yayınları.
Noyan, Bedri (1996a): Hacı Bektaş-ı Veli Manzum Vilâyetnamesi, İstanbul, Can Yayınları.
Noyan, Bedri (1996b): Demir Baba Vilâyetnamesi, İstanbul, Can Yayınları.
Ocak, A.Yaşar (1982): “Türk Heterodoksi Tarihinde “Zındık”-“Harici”-“Rafızî”- “Mülhid” ve “Ehl-i Bid’at” Terimlerine Dair Bazı Düşünceler”, Tarih Enstitüsü Dergisi, sayı: XII, sene: 1981-1982, Prof. Tayyib Gökbilgin Hatıra Sayısı’ndan Ayrıbasım, İstanbul, s. 507-520.
Ocak, A.Yaşar (1989a): “Alevî” md., T.D.V.İ.A., C. II, İstanbul, s. 368-369.
Ocak, A.Yaşar (1989b): “Bektaşilik” md., T.D.V.İ.A., C. V, İstanbul, s. 373-379.
Ocak, A.Yaşar (1991a): “Alevilik ve Bektaşilik Hakkındaki Son Yayınlar Üzerinde (1990) Genel Bir Bakış ve Bazı Gerçekler” I, Tarih ve Toplum, sayı: 91, (Temmuz 1991), s. 20-25.
Ocak, A.Yaşar (1991b): “Alevilik ve Bektaşilik Hakkındaki Son Yayınlar Üzerinde (1990) Genel Bir Bakış ve Bazı Gerçekler” II, Tarih ve Toplum, sayı: 92, (Ağustos 1991), s. 51-56.
Ocak, A.Yaşar (1995): “Anadolu Heterodoks Türk sûfîliğinin temel taşı: Hacı Bektaş-ı Veli El-Horasani (?-1271)”, Yunus Emre, Nasrettin Hoca Ve Hacı Bektaş Veli Düşüncesinde Hoşgörü, Ankara, Bilimsel ve Kültürel Araştırmalar Vakfı Yayınları, s. 185-201.
Ocak, A.Yaşar (1996): Babailer İsyanı Alevîliğin Tarihsel Altyapısı Yahut Anadolu’da İslâm-Türk Heterodoksisinin Teşekkülü, Gen. 2. b., İstanbul, Dergâh Yayınları.
Ocak, A.Yaşar (1999): “Aleviliğin Tarihsel, Sosyal Tabanı İle Teolojisi Arasındaki İlişki Problemine Dair”, Tarihî ve Kültürel Boyutlarıyla Türkiye’de Alevîler Bektaşîler Ve Nusayrîler, İstanbul, Ensar Neşriyat, s. 385-398.
Ocak, Ahmet Yaşar (2000): “Alevi-Bektaşi Düşüncesi Hakkında Genel Bilgiler”,I. Uluslararası Hacı Bektaş Veli Sempozyumu Bildirileri (27-28-29 Nisan 2000 Ankara), Ankara, Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı Yayınları, s. 47-55.
Oğuz, Burhan (1990): “Anadolu Aleviliğinin Kökenleri”, Alevilik Üstüne Ne Dediler, Der. C. Şener, İstanbul, Ant Yayınları, s. 265-308.
Olsson, Tord, Elisabeth Özdalga, Catharina Raudvere(Ed. By) (1998): Alevi Identity Cultural, Religious And Social Perspectives, Istanbul, Swedish Research Instıtute.
Ortaylı, İlber (2001): Osmanlı Toplumunda Aile, 2. b., İstanbul, Pan Yayıncılık.
Önder, Ali Tayyar (1999): Türkiye’nin Etnik Yapısı Halkımızın Kökenleri ve Gerçekler, 2. b., Ankara, Önderler Yayıncılık.
Örnek, Sedat Veyis (1995): Türk Halkbilimi, Ankara, K.B. HAGEM Yayınları.
Övür, Mahmut (1990): “Mollaların Hedefi: Aleviler”, Nokta, sayı: 28, (15 Temmuz 1990), s. 16-24.
Öz, Baki (1995): Kurtuluş Savaşı’nda Alevi - Bektaşiler, 8. b., İstanbul, Can Yayınları.
Özberk, Adnan (1950): Dersim Yaylaların Delisi, İstanbul, Sinan Matbaası ve Neşriyat Evi.
Özdemir, İbrahim (1993): “Cenaze Namazı ve Yobaz Hoca’nın Tavrı”, Cem, yıl: 3, sayı: 25, (Haziran 1993), s. 46-47.
Özen, Kutlu (1997): Divriği Evliyaları, Sivas, y.b..
Öztelli, Cahit (1973): Bektaşi Gülleri, Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi, İstanbul, Milliyet Yayınları.
Öztelli, Cahit (1989): Pir Sultan Abdal Bütün Şiirleri, 7. b., İstanbul, Özgür Yayın Dağıtım.
Öztürk, Sezai (1972): Tunceli’de Alevilik Üzerine Sosyolojik Bir Deneme, İ. Ü. Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, Yayınlanmamış Mezuniyet Tezi.
Pakalın, M. Zeki (1993): Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, 3 cilt, İstanbul, MEB.
Petraş, Y. G. (1981): Teni Srednevikovya, Alma Ata, Kazakstan Yayınevi. (Bu Rusça kaynağın çevirisi yardımcım Engin Akgün tarafından yapılmıştır.)
Potapov, L. P. (1960): “Göçebelerin İbtidai Cemaat Hayatlarını Anlatan Çok Eski Bir Adet”, Çev.Rasime Uygun, İ. Ü. Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, C. XI, sayı:15, (Eylül 1960), s.71-84.
Pulur, Özgür (1996): “Kırmanc-Zaza Sorunu Dersim ve Gelecek”, Ware, No: 10, 116-124.
Raddcliffe-Brown, A. R. (1968): “Din ve Toplum”, A. Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi, Çev. Ünsal Oskay, c. XXIII, No: 4, (Aralık 1968), s. 301-329.
Reçber, Ahmet (1996): Anadolu Alevilerinde Cem ve Oniki Hizmet, İTÜ, TMDK Çalgı Eğitimi Bölümü, Bitirme Çalışması.
Rittersberger-Tılıç, Helga (1999): “ “Almancı” Kimliğinin Alevi Kimliğine Dönüştürülmesi”, Alevi Kimliği, Ed. T. Olsson, E. Özdalga, C. Raudvere, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s. 84-95.
Roux, Jean-Paul (1987): “The Tahtacı of Anatolia”, Ed. A. Rao, The Other Nomads, Peripatetic In Minorities In Cross Perspective, Köln, Kölner Ethnologische Mitteilungen, p. 229-273.
Roux, Jean-Paul (1994): Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Çev. Aykut Kazancıgil, İstanbul, İşaret Yayınları.
Sağ, Karacaahmetsultan (1982): “Nurettin Şazi Kösemihal”, Türk Toplum Bilimcileri, Ed. Emre Kongar, İstanbul, Remzi Kitabevi, s. 291-350.
Sakaoğlu, Necdet (1989): “Seyyid Garip Musa Ocağı”, Tarih ve Toplum, sayı: 61, (Ocak 1989), s. 22-29.
Sarıönder, Refika (2000): “Publicising Religion, Differentiation and De-Differentiation: Alevis Between Berlin and Anatolia”, Yearbook Of The Sociology Of Islam 2/1999, Investigating The South-South Dimension Of Modernity And Islam, Ed. By Helmut Buchholt, Georg Stauth, Hamburg, Lıt Verlag, p. 177-189.
Saygı, Hakkı (1996): Otman Baba ve Velayetnamesi, İstanbul, Saygı Yayınları.
Schüler, Harald (1999): Türkiye’de Sosyal Demokrasi Particilik Hemşehrilik Alevilik Die Türkischen Parteien Und ihre Mitglieder, İstanbul, İletişim Yayınları.
Schüler, Harald (2000): “Secularism and Ethnicity: Alevis and Social Democrats in Search of an Alliance”, Civil Society In The Grip Of Nationalism, Studies On Political Culture In Contemporary Turkey, Ed. By Stefanos Yerasimos, Günter Seufert, Karin Vorhoff, İstanbul, Orient-Instıtute, Instıtut Français D’Etudes Anatoliennes, p. 197-250.
Sencer, Muzaffer-Yakut Irmak (1984): Toplumbilimlerinde Yöntem, 2. b., Say Kitap Pazarlama.
Seufert, Gunter (1990): “Between Religion and Ethnicity: A Kurdish-Alevi Tribe in Globalizing Istanbul”, Space, Culture And Power: New Identities In Globalizing Cities, Ed. By: Ayşe Öncü and Petra Weyland, Zed Books, London, p. 157-176.
Sevgen, Nazmi (1950): “Yaşayışları şimdiye kadar gizli kalmış bir aşiret ZAZALAR, II”, Tarih Dünyası, C. 2, sayı: 11, (15 Eylül 1950), s. 468.
Sevgen, Nazmi (1951a): “Tahtacılar”, Coğrafya Dünyası, C. I, sayı: 4, (15 Mart 1951), s. 303-309.
Sevgen, Nazmi (1951b): “Efsaneden Hakikate”, Tarih Dünyası, C. 3, sayı: 21, (15 Eylül 1951), s. 882-886.
Sevgen, Nazmi (1982a): “Yaşayışları şimdiye kadar gizli kalmış bir aşiret Zazalar”, Türk Kültürü, yıl: XX, sayı: 229, s. 422-433.
Sevgen, Nazmi (1982b): “Yaşayışları şimdiye kadar gizli kalmış bir aşiret ZAZALAR, II”, Türk Kültürü, yıl: XX, sayı: 230, s. 494-506.
Sezgin, Abdülkadir (1998a): “Osmanlı ve Cumhuriyetin Kuruluşunda Bektaşiler ve Günümüzde Bektaşilik”, Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, (Bahar 1998/5), s. 103-115.
Sezgin, Abdülkadir (1998b): “Alevilik Çalışmalarında Usûl ve Osmanlı Arşiv Belgeleri”, Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, (Yaz 1998/6), s. 49-58.
Sezgin, Abdülkadir (1998c): Türkiye’de Alevilik-Bektaşilik, (12.06.1998 günü Başbakanlık Oluru ile İstanbul’da Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı’nda Verilen Konferans), Hizmete Özel, T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın No: 38.
Sezgin, Abdülkadir (1999): “Bektaşî Geleneği ve Türkiye Alevîliğinin Karakteristiği”, I. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Sempozyumu Bildirileri (22-24 Ekim 1998) , Ankara, G.Ü. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Merkezi, s. 297-302.
Sezgin, Ümit (1988): “Eline, Diline, Beline”, Bir de “Oy”una Hâkim Olanlar... Alevi Oyları Kimin?”, Tempo, yıl: 1, sayı: 37, (14-20 Ağustos 1988), s. 12-18.
Shankland, David (1997): “Anadolu Kırsalında Alevilik ve Sünnilik”, Hacı Bektaş Veli, Çev. S. Olgun-Z. Yedigün, sayı: 4, (Ağustos 1997), s. 23-32.
Shankland, David (1998): “Anthropology and Ethnicity: The place of Ethnography in the New Alevi Movement”, Alevi Identity Cultural, Religious And Social Perspectives, Olsson, Tord, Elisabeth Özdalga, Catharina Raudvere (Ed. by), Istanbul, Swedish Research Institute, p. 15-22.
Shankland, David (1999): “ Günümüz Türkiyesi Alevîlerinde “Dede” ve “Talip” Arasındaki Değişen Bağ”, Tarihî ve Kültürel Boyutlarıyla Türkiye’de Alevîler Bektaşîler ve Nusayrîler, İstanbul, Ensar Neşriyat, s. 319-327.
Shaw, Stanford (1982): Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, Çev. Mehmet Harmancı, C. I., İstanbul, E Yayınları.
Sorokin, P. A. (1994): Çağdaş Sosyoloji Kuramları I, İstanbul, K.B. Yayınları.
Soyyer, Yılmaz (1992): Şanlıurfa’nın Kısas Beldesi’nde Bir Toplumsal ve Kültürel Yapı Çözümlemesi, İ.Ü. SBE, Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Bölümü, Yayınlanmamış Doktora Tezi.
Soyyer, Yılmaz (1996): Sosyolojik Açıdan Alevi Bektaşi Geleneği, İstanbul, Seyran Kitap.
Sözen, Edibe (1989): Toplum Yapısı, Değişimi ve Sosyal Kimlik: İki Kültürün Karşılaşması, İ.Ü. SBE, Sosyal Yapı ve Sosyal Değişme Ana Bilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi.
Sözengil, Tarık Mümtaz (1991): Tarih Boyunca Alevilik, 2. b., İstanbul, Çözüm Yayınları.
Sunar, Cavit (1975): Melâmîlik ve Bektaşîlik, Ankara, A.Ü.İ.F. Yayınları.
Sümer, Faruk (1957): “Azerbaycan’ın Türkleşmesi Tarihine Umumi Bir Bakış”,Belleten, C. XXI, sayı: 83 (Temmuz 1957)’den ayrıbasım, Ankara, TTK Basımevi, s. 445 vd.
Sümer, Faruk (1972): Oğuzlar (Türkmenler) Tarihleri – Boy Teşkilatı – Destanları, 2. b., A.Ü. DTCF Yayınları.
Sümer, Faruk (1976): Safevi Devleti ve Kuruluşunda Anadolu Türklerinin Rolü, Ankara, Selçuklu Tarih ve Medeniyeti Enstitüsü Yayınları.
Sykes, Mark (1973): The Caliphs’ Last Heritage, New York, Arno Press.
Şahhüseyinoğlu, Hasan Nedim (1991): Malatya Balıyan Aşireti, Malatya, ABC Kitabevi.
Şapolyo, Enver Behnan (1964): Mezhepler ve Tarikatlar Tarihi, İstanbul, Türkiye Yayınevi.
Şener, Cemal (1989): Alevilik Olayı Toplumsal Bir Başkaldırının Kısa Tarihçesi, İstanbul, 2. b, Yön Yayıncılık.
Şener, Cemal (Der.) (1990): Alevilik Üstüne Ne Dediler, İstanbul, Ant Yayınları.
Şimşek, Hüseyin (1994): “Alevi Araştırmacı Nejat Birdoğan “Esas” Tartışmayı Başlatıyor “Alevilik İslam Dışıdır!””, Aktüel, sayı: 172, (20-26 Ekim 1994), s. 19-20.
Taeschner, Fr. (1965): “Dede”, E.I., vol. II, Ed. By, B. Lewis, Ch. Pellot, and J. Schacht, London, p. 199-200.
Tam ve Hakiki İmam Cafer-i Sadık Buyruğu (1989), Ehl-i Beyt Aşığı Bir Heyet Tarafından Hazırlanmıştır, İstanbul, Mizah Yayıncılık.
Tankut, Hasan Reşit (1994): “Zazalar Hakkında Sosyolojik Tetkikler”, Açık-Gizli / Resmi-Gayri Resmi Kürdoloji Belgeleri, Ed. Mehmet Bayrak, Ankara, Öz-Ge Yayınları, s. 409-490.
Tanrıkulu, Raşit (Çev.) (t.y.): Cavidanname i Sagır, Ankara, Ayyıldız Yayınları.
Taşğın, Ahmet (1997): Ereğli ve Çevresindeki Alevilerde Sosyal ve Dini Hayat, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Konya, S.Ü. SBE., Din Sosyolojisi Bilim Dalı.
Tezcan, Mahmut (1984): Sosyal ve Kültürel Değişme, Ankara, A.Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
Toprak, Ali (Haz.) (1997): Hüsniye, İslam Tarihinde Alevi-Sünni Tartışması, İstanbul, Ant Yayınları.
Trimingham, J. Spencer (1971): The Sufi Orders In Islam, Oxford University Press.
Trowbridge, Stephen Van Rensselaer (1996): “Aleviler ya da Ali’yi İlahlaştıranlar”, Deng, yıl: 7, sayı: 36, (Temmuz-Ağustos 1996), s. 38-44.
Tschudi, R. (1986): “Bektashiyya”, E.I., vol: I, s. 1161-1163.
Turan, Osman (1971): Selçuklular Zamanında Türkiye, Siyasi Tarih Alp Arslan’dan Osman Gazi’ye (1071-1318), İstanbul, y.b..
Türkay, Cevdet (1979): Başbakanlık Arşivi Belgeleri’ne Göre Osmanlı İmparatorluğu’nda Oymak, Aşiret Ve Cemaatlar, İstanbul, Tercüman Kaynak Eserler.
Türkdoğan, Orhan (1991): “Aile Sosyolojisi Modeli”, Türk Aile Ansiklopedisi, c. I, Ankara, T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu, s. 24-36.
Türkdoğan, Orhan (1992): “Türk Ailesinin Genel Yapısı”, Sosyo-Kültürel Değişme Sürecinde Türk Ailesi, C. I, Ankara, T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu, s. 29-66.
Türkdoğan, Orhan (1995): “Alevi Kimliği”, Türk Dünyası Tarih Dergisi, (Şubat 1995), sayı: 98, s. 12-19.
Türkdoğan, Orhan (1996a): Alevi Bektaşi Kimliği – Sosyo-Antropolojik Araştırma -, İstanbul, TİMAŞ Yayınları.
Türkdoğan, Orhan (1996b): “Kurmanç ve Zaza Aleviler”, Türk Dünyası Tarih Dergisi, (Mayıs 1996), sayı: 113, s. 9-16.
Türkiye’de Meskun Yerler Kılavuzu (1946): C. I, Ankara, Başbakanlık Devlet Basımevi.
Tütengil, Cavit Orhan (1977): 100 Soruda Kırsal Türkiye’nin Yapısı ve Sorunları, 2. b. İstanbul, Gerçek Yayınları.
Uludağ, Süleyman (1994): “Dede” md., T.D.V.İ.A., C. 6, İstanbul, s. 76.
Uludağ, Süleyman (1999): “Müzakereler” Tarihi ve Kültürel Boyutlarıyla Türkiye’de Alevîler Bektaşîler Ve Nusayrîler, İstanbul, Ensar Neşriyat, s. 151-177.
Uluğ, Naşit (1939): Tunceli Medeniyete Açılıyor, İstanbul, y.b..
Ulunay, Refî Cevad (1967): “4 Milyon”, Milliyet, (22 Şubat 1967).
Ulusoy, A. Celalettin (1980): Hünkâr Hacı Bektaş Veli ve Alevî-Bektaşî Yolu, Hacıbektaş, y.b..
Uysallar, Ferhunde (1946): Bektaşilik, Yayınlanmamış Lisans Tezi, İ.Ü. Edebiyat Fakültesi.
Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988): Osmanlı Devleti İlmiye Teşkilatı, Ankara, TTK Yayınları.
Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1994a): Osmanlı Devleti Teşkilatına Medhal, 4.b. Ankara, TTK Yayınları.
Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1994b): Osmanlı Tarihi, C. 4, 6. b., Ankara, TTK Yayınları.
Ülkütaşır, M. Şakir (1968): “Tahtacılar, Coğrafi Dağılışları, Etnik Menşeleri, İçtimai Hayatları”, Türk Kültürü, sayı: 71, (Eylül 1968), s. 843.
Ülkütaşır, M. Şakir (1976): “Bektaşi ve Alevî Âyinleri”, Sivas Folkloru, sayı: 44, (Eylül 1976), s. 5-7.
Üzüm, İlyas (1997): Günümüz Aleviliği, İstanbul, T.D.V. İSAM Yayınları
Vaktidolu, Adil Ali Atalay (1997): Kumru Kenzül Mesaip, 5. b., İstanbul, Can Yayınları.
Vaktidolu, Adil Ali Atalay (Der.) (1998a): Virani Divanı ve Risalesi (Buyruğu), İstanbul, Can Yayınları.
Vaktidolu, Adil Ali Atalay (1998b): Tam Hüsniye, 8.b., İstanbul, Can Yayınları.
Vergin, Nur (1991): “Din ve Muhalif Olmak: Bir Halk Dini Olarak Alevîlik”,Türkiye Günlüğü, 17, (Kış 1991), s. 11-21.
Vorhoff, Karin (1999a): “Söylemde ve Hayatta Alevî Kadınına Kısa Bir Bakış”,Tarihî ve Kültürel Boyutlarıyla Türkiye’de Alevîler Bektaşîler ve Nusayrîler, İstanbul, Ensar Neşriyat, s. 251-263.
Vorhoff, Karin (1999b): “Müzakereler”, Tarihî ve Kültürel Boyutlarıyla Türkiye’de Alevîler Bektaşîler ve Nusayrîler, İstanbul, Ensar Neşriyat, s. 328-331.
Vorhoff, Karin (1999c) : “Türkiye’de Alevilik ve Bektaşilikle İlgili Akademik ve Gazetecilik Nitelikli Yayınlar”, Alevi Kimliği, Ed. T. Olsson, E. Özdalga, C. Raudvere, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s. 32-66.
Vryonis, Speros (1971): The Decline Of Medieval Hellenism In Asia Minor And The Process Of Islamization From The Eleventh Through The Fifteenth Century , Berkeley, University of California Press.
White, G. E. (1908): “The Shia Turks”, Transactions Of The Victoria Institute, 43, p. 225-239.
Yahyagil, Mehmet Y. (1998): “Kentlerin Kültürün Gelişmesi’ndeki Etkileri”,İ.Ü.İ.F. Metodoloji ve Sosyoloji Araştırmaları Merkezi Sosyoloji Konferansları Yirmibeşinci Kitap, İstanbul, Çantay Kitabevi, s. 105-120.
Yalçınkaya, Ayhan (1996): Alevilikte Toplumsal Kurumlar ve İktidar, Ankara, Mülkiyeliler Birliği Vakfı Yayınları Tezler Dizisi.
Yaman, Mehmet (1994): Erdebilli Şeyh Safi ve Buyruğu, İstanbul, y.b..
Yaman, Mehmet (1995): Alevilik İnanç Edeb Erkân, 4.b., İstanbul, y.b..
Yaman, Mehmet (1998): Alevilikte Cem , İstanbul,y.b..
Yaman, Mehmet (Çev.) (2000): Buyruk Alevi İnanç-İbadet ve Ahlak İlkeleri, Mannheim, Mannheim Alevi Kültür Merkezi Yayınları.
Yaman, Mehmet (2001): “Alevilikte İnanç-İbadet-Ahlak Edeb ve Erkân”, Kızıldeli, (Şubat 2001), yıl: 1, sayı: 1, s. 27-30.
Yavuz, Edip (1968): Tarih Boyunca Türk Kavimleri, Ankara, y.b..
Yavuz, M. Hakan (1999): “ Alevîlerin Türkiye’deki Medya Kimlikleri: “Ortaya Çıkış”ın Serüveni”, Tarihî ve Kültürel Boyutlarıyla Türkiye’de Alevîler Bektaşîler ve Nusayrîler, İstanbul, Ensar Neşriyat, s. 57-87.
Yazıcı, Mehmet (1996) : Osmanlı Türk Toplumunun Sosyal Yapısındaki Alt Dinamikler : Anadolu Aleviliği, M.S.Ü. SBE., Genel Sosyoloji ve