ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İMAMLARIN ÇİZELGELERİ
> >
> >
HİCRİ TAKVİM İLE EHLİ BEYT VE12 İMAM ÇİZELGESİ (3)
İsim D.Yei D. Tarihi Annesi Babası V.Tarihi Yaşı Vefat Yeri Vefat Sebebı
Hz. Muhammed Mekke 17 Rebbiülevvel Amıne Abdullah 28 Sefer 63 Medine Ecel
Hz. Fatima Mekke 20Cemaziyelahir Hatice Muhammed 13C.evvel 23 (1) Medine Üzüntü
Hz. Ali Mekke Kâbe 13Receb Fatma Ebu Talib 21 Ramazan 63 Necef KılıcDarbesiyle
Hz. Hasan Medine 15 Ramazan Fatima Hz. Ali 28Sefer 47 Medine Zehirlenerek
Hz. Hüseyin Medine 3 Şaban Fatima Hz. Ali 10 Muharrem 57 Kerbelaİrak Yezid tarafından
Zeynel Abıdin Medine 5 Şaban Şehriban Hz. Hüseyin 25 Muharrem 57 MedineBaki Zehirlenerek
Muhammed Bakır Medine 3 Sefer Fatma Zeynel Abidin 7 Zilhicce 58 Medine Baki Zehirlenerek
Cafer’il Sadık Medine 17 Rebbiülevvel Necibe Muhammed Bakır 25 Şevval 64 MedineBaki Zehirlenerek
Musa’i Kazım Medine 7 Sefer Hamide Caferil Sadık 25 Receb 55 Kazimeyn Zehirlenerek
Aliy’yül Rıza Medine 11 Zilkade Necibe Musa’i Kazım Seferin sonu 55 Meşhedİran Zehirlenerek
Muhammed Taki Medine 10 Receb ÜmmüVelat Aliy’yül Rıza Zilkadenin sonu 21 Kazimeyn Zehirlenerek
Aliy’yül Naki Medine 2 Receb Semmane Muhammed Taki 3 Receb 42 Samara İrak Zehirlenerek
Hasan’ül Askeri Medine 8 Rebbiyülahır Hunes Aliy’yül Naki 8Rebbiülevv el 28 Samaraİrak Zehirlenerek
Muhammed Mehdi Samara 15Şaban Nergis Hasan’ül Askeri Sır oldu Sır Sıroldu Sır oldu
> >
> >
MİLADİ TAKVİM İLE EHLİ BEYT VE12 İMAM ÇİZELGESİ
İsim D.Yei D. Tarihi Annesi Babası V. Tarihi Yaşı Vefat Yeri Vefat Sebebı
Hz. Muhammed Mekke 20 Nisan 570 Amıne Abdullah 8 Haziran 632 63 Medine Ecel
Hz. Fatima Mekke 605veya18Ocak609 Hatice Muhammed 22Kasım 632 23 Medine Üzüntü
Hz. Ali Mekke Kâbe 21Mart598veya21Mart599 Fatma EbuTalib 24Ocak661veya28Ocak661 63 Necef Kılıc Darbesiyle
Hz. Hasan Medine 11 Nisan 624 Fatima Hz. Ali 25Mart670veya18Eylül670 47 Medine Zehirlenerek
Hz. Hüseyin Medine 25 Şubat 625 Fatima Hz. Ali 10 Ekim 680 57 Kerbela İrak Yezid tarafından
Zeynel Abıdin Medine 10 Ocak 659 Şehriban Hz. Hüseyin 17 Ekim 713 57 Medine Baki Zehirlenerek
Muhammed Bakır Medine 16Aralık676veya10Nisan677 Fatma ZeynelAbidin 28Ocak733veya28Mart733 58 MedineBaki Zehirlenerek
Cafer’il Sadık Medine 28 Mayıs 699 Necibe Muhammed Bakır 10Mart765veya22Ocak766 64 Medine Baki Zehirlenerek
Musa’i Kazım Medine 8 Kasım 745 Hamide Caferil Sadık 1 Eylül 799 55 Kazimeyn Zehirlenerek
Aliy’yül Rıza Medine 29 Aralık 765 Necibe Musa’i Kazım 24 Ağustos 818 55 Meşhed İran Zehirlenerek
Muhammed Taki Medine 111 Nisan 811 ÜmmüVelat Aliy’yül Rıza 25 Kasım 835 21 Kazimeyn Zehirlenerek
Aliy’yül Naki Medine 27Ekim827veya16Eylül829 Semmane Muhammed Taki 28 Haziran 868 42 Samara İrak Zehirlenerek
Hasan’ül Askeri Medine 27Ekim846veya2Aralık846 Hunes Aliy’yülNaki 27Eylül873veya2Ocak874 28 Samaraİrak Zehirlenerek
Muhammed Mehdi Samara 30Temmuz 869 Nergis Hasan’ül Askeri Sır oldu Sır Sır oldu Sır oldu
> >
Dipnotlar:
1. Hz. Fatma’nın doğum yılıkonusunda 3 farklı tarih verilir. 605yılı, 609 yılı ve 615 yılıgösterilir. Bunlar içinde, Hz. Muhammed’in diğer çocuklarının da doğumtarihleri göz ününe alındığında en akla yatkını 18 Ocak 609 yılıdır. AyrıcaHz. Fatma bir rivayete 26 Ağustos 632, başka bir rivayete göre de 22 Kasım 632 yılında Hakka yürümüştür.
2. Ehli Beyt ile ilgili derlemelerçeşitli Alevi ve Şii kaynaklarından derlenmiştir.
3. Ehl-i Beyt ile ilgilidoğum ve Hakka yürüme tarihlerikonusunda net bir takvim vermek mümkün değildir. Bu çizelge en çok kabul görentarihleri gözeterek derlenmiştir.
4. Ehli Beyt Hakkında inen ayetlersadece bunlar değildir. Biz bunları sadece örnekolsun diyerek koyduk.
5. Hz. Muhammed birHadislerinde “Ben İlim şehriyim, Ali onun kapısıdır. İlim isteyen kapısınagelsin” buyurmuşlardır. Hz. Muhammed’in bu Hadisini esas alan Ehli Beytdostları bu vesile ile Hz. Ali’den ilim öğrenme çabasına girmiş ve ondan çokönemli bilgiler öğrenmişlerdir. Bu bilgiler daha sonra kendi yakınlarınaaktarılmıştır. Bu nedendir ki İslam dini ile ilgili en sağlıklı bilgiler EhliBeyt dostları tarafından belleklere yer edinmiş ve günümüze kadar aktarılagelmiştir.
6. Biz bu kitapta Hz.Ali’nin özel hayatını, savaşlarını ve yaşanılan tarihsel süreci işlemektenziyade onun özelliklerini ele almak istedik. Diğer boyutları çok sayıdakitaplarda yeterince işlenmektedir.
7. Hz. Ali ile ilgili deKuran-i Kerim de bol miktardaayetler mevcuttur. Biz o konuda da sadece bir kaç tanesini yerleştirdik.
8. Batı Avrupa kaynaklarında16. Yüzyılda kaleme alınan bir yazıda Hz. Ali’nin şehadet tarihi 24 Ocak 661 tarihi verilmektedir.
9. Bu alıntı Hacı BektaşVeli’nin Makalat adlı eserindenalınmıştır.
10. Bualıntı da gene Hacı Bektaş Veli’nin Makalatadlı eserinden alınmıştır.
11. 4Kapının Güzellikleri bir çok Alevive Bektaşi kaynaklarından esinlenerek ve biraz da bizim yorum katmamızile hazırlanmıştır.
12. Zülfikâr birrivayete göre Hz. Muhammed tarafından –kendisindensonra müslümanlar arasında kan dökülmemesi için- Hz. Ali’den alınıp birdenize veya deryaya atılmıştır.
13. Bazı Sünni kaynakları ise Hz. Muhammed’in Veda Hutbesinde söylediklerini “Size 2 emanet bırakıyorum. Biri Kuran-iKerim, diğeri de benim Sünnetimdir” biçiminde açıklarlar.
14. (el-Kunduzi“Yenabi ül Mevedde” Hutbetül Beyan’dans.404-405)
15. Kaynak:(El-Kunduzi el- Hanefi “Yenabi’ülMevedde” s.69 / Kemaleddin el-Halebi eş-Şafii’nin “ed-Darr’ül Manzum”)
16. Buradayaptığımız derlemeler muhakkak ki Hz. Aligibi ulu bir deryayı tanıtmak için yetersizdir. Biz sadece bir takım örneklerlefikir vermek istedik.
17. Ünlü Hadis derleyicisi Tirmızi.
18. Aktaran: Rah-iNecat.
19. Bazıkaynaklara göre ise Hz. Ali’nin kabri Afganistan’dadır.
20. Menakıb-ı Hüvarezmi s.63-64; Enis Emir “Fazilet-i Ehl-i Beyt-i Resulullah”s.470-471)
21. Bazı Sünni kaynakları bu söylemleri red eder ve bu konuyu adeta bir tabu gibi görerek fazla irdelemezler.
22. Bu kitabın hazırlanmasında Sn. Dr. İsmail Engin’in Almanya’dahazırlayıp sunduğu Tahtacılar (www.alewiten.comve www.aleviyol.com adlıinternet sitelerinden, tahtacilar@yahoogroups.demeil gurubundan, ayrıca bu guruba yazan Sn. Metin Golbol (metogo74@hotmail.com) adlı dostumuzun ve bir çokdeğerli canlarımızın verilerinden, Sn. Dr. AliYaman’ın www.alevibektasi.orgsitesinden bol miktarda yararlandık. Kendilerine bu vesile ile çokteşekkürlerimi sunarım.
23. Söz konusu 7 Ulu Ozan Alevilikte kutsal kabul edilirler.
24. Makalat, Hacı Bektaş Veli, Ayyıldız yayınları, s.42, 43.
25. Makalat, Hacı Bektaş Veli, Ayyıldız yayınları s. 87.
26. Başköylü Hasan Efendinin bu resmigerçek bir resimdir. Hasan efendi olarak bilinen bu zat Erzincan ve çevresindekiAlevilerin Dede geleneğindengelmektedir. Erzincan / Çayırlı /Başköy nahiyesindendir.Başköy Erzincan´a 145, Çayırlı ilçesine yaklaşık 25 km. mesafededir Bu coğrafyanınDede´lerinin hepsinden daha tanınmış, saygınlığı, güvenirliliği ve otoritesi bucoğrafyanin ötesine taşmıştır.Hasan Efendi 1Temmuz 1973 tarihinde Hakka yürüdü. Doğumu Hicri 1312, Miladi 1894 / 95yıllarıdır. Hakka yürüdüğü tarihde yaşının 80 civarında olduğu görülüyor. Uzun saçlari ve sakalı vardi. Uzun yıllar HALKI AYDINLATMAK ve İKRARINIHATIRLATMAK için yörede ki tüm köy ve kasabaları dolasmıştır. Kendisine güvenenve inanan insanların ona verdiği para, eşya, giysi gibi sadakalari hemenyanıbaşında yoksul insanlara dağıtırdı. Kendisinin İmam Musa-i Kâzım soyundangeldiği var sayılıyor. Mahmud Hayrani soyundan geldiği sanılan Seyyid Mevali evlatlarından, SeyyidMustafa Dede´nin torunu, İbrahim Dede´ninoğludur.
27. Hz.Muhammed’in, Hz. Ali hakındasöylediği sözler elbette çok daha fazladır. Biz bunları bir çok yerlerdenderledik. Bazı sözler bir birlerine çok bezemelerinerağmen onları olduğu gibi aktarmayaçalıştık.
28. Hz. Ali efendimizingüzel sözleri çok fazla olmasınarağmen, onların Hutbe ve mektuplarda olanlarla kendileriniilgilendiren bölümlerini bu bölüme almadık.
29. Hz. Ali efendimizinbu bölümde derlenen sözleri genellikle daha uzun olanları veya bellibir konuya yönelik olanlardır.
30. Rıza Şehri kavramı Alevilikte bilinç altına son derece oturmuştur. Buyüzden gönüllülüğe dayalı söylemlerde sürekli“Rızalık alma”deyimi kullanılır.
31. Hz.Ali’nin Hutbeleri ile ilgili bolsayıda kaynak bulunmaktadır. Bunların bir kısmını buraya alarak onun Halka yönelik açılımlarından örneklersunmak istedik.
32. (el-Kunduzi“Yenabi ül Mevedde” Hutbetül Beyan’dans.404-405)
33. Kaynak: (Şeyhülislam el-Kunduzi el-Hanefi’nin, Yenabi ül Mevedde kitabı. İstanbulbas. Sayfa: 404-405-406)
34. Bumektup her insanın ve her yöneticinin evve dairesinde asılması gereken olağanüstü bir mektuptur. Ve Nehcül Belage adlı kitaptan derlenerekalınmıştır.
35. Beyanname ile Hz.Ali’nin bürokratlarına gönderdiği Mektupları,okuduğu hutbeleri ve yaptığı sözlü beyanları bir birleri ile kıyaslandığında Hz. Ali’nin durumu dahaiyi görülür.
36. Hz.Ali’nin adalete verdiği önem o kadarhassastır ki, kendisini şehit eden İbniMülcem isimli katili için bile “Obana bir defa vurdu, şayet ölürsem siz de ona bir defa vuracaksınız. Ona ayrıca işkence etmek yok. Şayet hayatta kalırsam onun cezasınıkendim veririm”diyecek kadar adildir.
37. Mevlâna’nın Hz. Ali konusunda ki bubeyanları, diğer Anadolu Evliyaları gibi onun da Hz. Ali’ye gönülden bağlı bir Evliya olduğunu göstermektedir.
38. Hz. Ali’nin ne kadar büyük alim olduğunu Kuran ayetleri, Hadisler, onun bürokratalrına gönderdiği Mektupları, okuduğu Hutbelerive onu şahsen tanıyan diğer alim ve din önderlerinin değerlendirmelerini bir araya getirerek değerlendirirsek daha kapsamlı tanıma olanağımız olur.
39. Kaynak: İmâmMuhammed Bâkır’dan aktaran Muhammedbin Müslim.
40. Bu sözüHz. Ali, kendisi hakkında beyan etmiştir.
41. Misbâh ül Hidâye, S.142.
42. el-Meclisi “Bihar’ül Envar” kitabı, C.26, S.2,3,4.
43. El-Kunduziel-Hanefi “Yenabi’ül Mevedde” s.69,Kemaleddin el-Halebi eş-Şafii’nin “ed-Darr’ülManzum”
44. Bir çok insan Hz. Ali’yi yakından tanımadığı için, İslam ülkelerinin çoğunda uygulanmaktaolan mevcut İslama bakarak “Hz. Ali buİslam için mi çabaladı?” gibi bir yanılgıya düşmektedirler. Bu nedenle “Dünyada uygulanan mevcut İslam anlayışıile Hz. Ali’nin İslamiyet anlayışının farklılıklarını” derleyerek sunmakihtiyacı duyduk.
45. Hz. Ali’yi anlatan Ulu’ların ve önemli şahsiyetlerinbeyanları sadece bu kadar değildir. Biz sadece buraya çok az bir kısmınıaktararak bir fikir vermeye çalıştık.
46. Burada bu ayetin Hz. Ali hakkında indirildiği söylenmek isteniyor.
47. Mustafa Kemal Atatürk, burada Hz. Ali’yi kast ediyor.
48. Mustafa Kemal Atatürk, burada Ehl-i Beyti kast ediyor.
49. Mustafa Kemal Atatürk’ün, Emevi devletini ağır bir dilleeleştirmesi, Hz. Ali’yi dolaylıolarak takdir ettiği anlamına dagelebilir.
50. Aktaran ünlü Hadis derleyicisi Tirmızi.
51. Kaynak: Esseyyid Abdulhakim Arvası, Rabita-iŞerife, s. 94-96.)
52. Hz. Ali aynı zamanda iyi bir şairdir. Ancak bu şiirlerin günümüze kadar kalanları az olduğu gibi, Türkçeye çevrildiğinde şiirlerdeki uyarlanış, özelliğini önemli ölçüde kaybeder.
53. Pir Sultan Abdal’ın şiir, deyiş, beyit ve düvazlarının neredeyse tamamına yakınında Ehli Beyt ve Hz. Ali sevgisi işlenir,ona bağlılık ve sevgi vurgulanır.
54. Fuzuli’deöyle derin ve içten bir Ehli Beyt, Hz. Alisevgisi vardır ki, belli bir dönemden sonra ömrünü Necef’te Hz. Ali, ve Kerbelâ’da, Hz. Hüseyin’intürbelerinde hizmet ederek geçirir.
55. FuzuliDivanı, Abdülbaki Gölpınarlı, İstanbul / İnkılap Kitapevi. s.15)
56. Sivas / Divriği / Örenik köyünde 19. Yüzyıldayaşayan ve asıl adı İbrahim olan,Halk Müziğinde ismi Kul Himmet Üstadımgeçen ozan ile Alevilerin 7 Ulu Ozanlarından olan Kul Himmet ayrıkişilerdir, karıştırmamak gerekir)
57. Bu eserbir şiir olmayıp Alevi Cemlerinde okunan birdüvazdır. Kaynağı Alevilerin 7 Ulu Ozanlarından biri olan Virani’ye ait olmakla birlikte bunuderleyen Nesimi Çimen’dir. Bu düvaz çok uzundur. Biz sadece kısa bir bölümünü aktardık.
58. Alevi Halk Ozanı ve Şairlerininneredeyse tamamı Ehli Beyt ve Hz. Aliüzerine şiirler okur, Beyitler çalar, bağlamalarında onu dillendirirler. Onlarınhepsinden birer örnek buraya almak yeraçısında mümkün değil. Sadece birkaç örnek vererek, onların da gönüllerinde Hz. Ali sevgisi olduğunu aktarmak istedil.
59. Aşık Daimi Hayatı ve eserleri, Can yayınları, İstanbul, Hazırlayan kızı Yadigâr Aydın Orhan
60. Haydar adı,Alevi inancında Hz. Ali’nin bir ismiolduğundan bu deyişte kast edilen vurgu Hz. Ali’dir.
61. BuGülbenki bize ulaştıran canımız isminin anılmasını istemediğini, şayetyazılacaksa Ali Budak olarakbelirtmesini bizden rica etmiş. Biz de teşekkür ederek dileğini yerinegetirdik.
62. BuGülbengi, Viyana Alevi Kültür Birliği Başkanı, Babamansur ocağından Dersim’li Hasan Ayık canımızdan bizeulaştırdılar. Ayrıca yanına “O hangi Düvazdır ve o hangi duadır ki, Hz. Ali’ninismi içinde zikr edilmiyor. O Şahı Merdan’ın bin bir türlü ismi var ve bütünDüvazlar da, bütün dualarda Hz. Ali’nin ismi okunur” sözü eşliğinde birDüvazdan şu dörtlüğü eklemiş. “Yer yokiken gök yok iken, Kandilde nur idi Ali. Mimar olup bu cihanın, Bünyesini kurduAli.”
63. BuGülbeng duasını Erzincan / Çayırlı ilçesi, eski adı Mırcıga, yeni adı ileSınırtaş köyünden olan Kureyşan ocağından Seyyit İbrahim Aydemir aktardılar.
64. Budörtlüğü de bize Erzincan / Çayırlı ilçesi, eski adı ile Şefkâr, yeni adı ileTosunlar köyünden Derviş Cemal ocağının genç Seyyitlerinden olan Taner (Murat)Yeşilbaş aktardılar.
65. Buradageçen Lahmike lahmi kelimesiGadirhum’da Hz. Muhammed’in Hz. Ali için hadisin içinden alınmış arapça birkelimedir.
> >
> >
> >
> >
Yararlanılan Kaynaklar:
> >
√ MEDİNE VESİKASI: ToplumTasarımında Bir Alevilik Belgesi. İsmailOnarlı
√ BUYRUK Hakiki Din Yolu,Ayyıldıy Yayınları, Bir HeyetTarafından Hazırlanmıştır
√ Bergama’da Alevi Gelinive İnançları, İzmir, Teknik Kitap ve Mecmua Basımevi. 1957, Osman Bayatlı
√ Anadolu ve BalkanlardaAlevi Yerleşmesi Ocaklar-Dedeler-Soyağaçları, İstanbul, Alev Yayınları., (1992)Nejat Birdoğan
√ Anadolu’da YaşayanDergahlar, İstanbul. (2000) EraslanDoğanay
√ Geleneksel Anadolu Aleviliği,Ankara, Ervak Yayınları. (1998) PiriEr
√ Tarih Boyunca Alevilik,İstanbul, Varol Matbaası. (1954) HasanBasri Erk
√ Türkiye’de AlevilikBektaşilik, İstanbul. (1977) MehmetEröz
√ Yunus Emre ve Tasavvuf,İstanbul, Remzi Kitabevi. (1961) AbdülbakiGölpınarlı,
√ Alevilik Olayı, Cemal Şener, Ant Yayınları, 1990İstanbul
√ Divriği Evliyaları,Sivas, Dilek Ofset Matbaacılık. (1997) KutluÖzen
√ Alevilik İnanç EdebErkan, 4.b., Ufuk Matbaası, İstanbul. (1995) Mehmet Yaman
√ Alevilikte Cem, UfukMatbaası, İstanbul. 2001, MehmetYaman
√ MAKALAT, Hacı BektaşVeli, Ayyıldız Yayınları
√ Hanedanı Ehli Beyt nedenHor görüldü. Canyayınları, 1993 Ali Ağa Varlık
√ Osmanlı da Alevi Ayaklanmaları, AntYayınları. 1992 Baki Öz
√ Anadolu’nun Gizli Kültürü Alevilik, BerfinYayınları, 1995, Nejat Birdoğan
√ Aleviler ne yapmalı, Yön Yayıncılık, 1993,Rıza Zelyut
√ Değişen Koşullarda Alevilik, DoğanKitapçılık A.Ş. Ant Yayınları, 1993, RehaÇamuroğlu
√ Alevilerde Semah, Ant Yayınları, 1996, İlhan Cem Erseven
√ Tahtacılar, Ant Yayınları, 1998. Dr. İsmail Engin
√ Aleviliğin Sosyal Mücadelede Yeri, PencereYayınları, 1996, Rıza Algül
√ Kumru, Kenzül- Mesaib, Can Yayınları,2003. Adil Ali Atalay Vaktidoldu
√ Ozanlar Ocağı, 1999, Prof. Dr. Fuat Bozkurt
√ Pir Sultan Abdal, DeYayınevi, 1977, Memet Fuat
√ Müminlerin Emiri Hz. Ali.Zaman Yayınları No 7, 1978, AbdülbakiGölpınarlı,
√ Anadolu Erenleri ve AnmaTörenleri, Can Yayınları No 195, 2003, ArzuKahraman
√ Aşık Daimi Hayatı veEserleri, Can Yayınları No 111, İstanbul 1999, Yadigar Aydın Orhan
√ Ehli Beytin Mucizeleri, Can Yayınları,2003. Adil Ali Atalay Vaktidoldu
√ Kuran’da Hikmet, Tarihte Hakikat, Kuran’daHikmet, İncil’de Hakikat. Can Yayınları, 1990, Halil Öztoprak
√ Hz. Ali’nin Faziletnamesi, Can YayınlarıNo 15, Yemini, 2003, Hazırlayan AdilAli Atalay Vaktidoldu.
√ İslam Tarihinde Ehli Beytve Eshab. CanYayınları No 204, Enis Emir
√ Ehli Beyt Nesli, Seyyit Mahmud Hayrani veEvlatları, 1993 Ufuk Matbaası. SeyyitHacı Mustafa Aklıbaşında
√ Fuzuli Divanı, İnkılap Kitabevi, 1995, Abdülbaki Gölpınarlı,
√ Alevi İslam Yolu, Cem Vakfı Yayınları No10,2004, Dç, Dr, Hüseyin Bal
√ Saadete Ermişlerin Bahçesi, KaracaahmetSultan Yayınları No 3, 2000, Fuzuli
√ tahtacilar@yahoogroups.de İnternetMeil Zinciri, Moderatör Dr. İsmailEngin
√ www.aleviyol.com İnrnet Sitesi,Moderatör Dr. İsmail Engin
√ www.alewiten.com/ İnrnet Sitesi, ModeratörDr. İsmail Engin
√ tahtacilar@yahoogroups.de üyesi Metin Golbol
> >
––––oOo––––
> >
> >
İLİM İLİM BİLMEKTİR
İLİM KENDİN BİLMEKTİR.
> >
SEN KENDİNİ BİLMEZSEN,
YA NİCE OKUMAKTIR.
> >
OKUMAKTAN MANA NE,
KİŞİ HAKKI BİLMEKTİR.
> >
ÇÜN OKUDUN BİLEMEDİN,
HA BİR KURU EMEKTİR.
> >
(YunusEmre)
> >