30.10.2008 tarihinde Gözden geçilirmiş 3. baskısı yapılan Osmanlı gizli tarihinde Pir Sultan Abdal çalışmasıyla ( Resmi belgelerle, Pir Sulatanın 500 ü aşan deyiş ve şiirlerinin analizleriyle ) Tarihe ışık tutan Ali Haydar AVCI 14 ve 16 yüz yılda yaşanan olayları belgeleriyle analiz ederek özellikle Pir Sultan Abdal adına yapılan bazı yanlış çalışmaları çürütmüştür.
Ayrıca : HUBYAR Sultanın Erdebil Dergahı Halifesi olduğu belirtilmekte ve Pir Sultanın Köyü olan Banaz ın bir bölümünün Hubyar ocağına bağlı olduğu ( Hubyar Talibi olduğu ) Ali Haydar AVCI da bulun belgeyle ilk olarak ortaya çıkmıştır.
Hubyar yöresinde Hınzır paşa ve Osmanlıda Hızır paşa olarak anılan Pir Sultanın asılması sağlayan Hızır paşayı resmi belge ile kanıtlayarak Pir Sultan Abdal asıldımdı asılmalımı çelişkisine son vermiştir.
Kitabında :
Ayrılmam katardan ben şimden geri
Şu yalan dünyada ne bulduk vefa
Fırsat elde iken süregör sefa
Bezirganlar başı pirim MUSTAFA
Ayrılmam katardan ben şimden geri
Davran ey sevdiğim yokuşa davran
Kalktı Şah’a doğru gidiyor kervan
Erenlerden böyle kaldı bu devran
Ayrılmam katardan ben şimden geri
Pir Sultan Abdal’ım aşığı çoklar
Kardaş bulamamış özünü yoklar
Korktuğumuz yerden Yaradan saklar
Ayrılmam katardan ben şimden geri
Yukarda analizi yapılan deyişte 1527 Kalender Çelebinin başlattığı ünlü ‘’Şah Kalender Yürüyüşü ‘’nün olduğu Bu katarın başlarından bazıların Şah Haydar , Pir Çafer , Pir İsmail ve Pir Mustafa olduğu . Ali Haydar AVCI’nın çalışmalarında Pir Mustafa’nın HUHYAR’IN dedesi Mustafa olduğu kanısına varılmıştır.
Ayrıca : HUBYAR Sultanın Erdebil Dergahı Halifesi olduğu belirtilmekte ve Pir Sultanın Köyü olan Banaz ın bir bölümünün Hubyar ocağına bağlı olduğu ( Hubyar Talibi olduğu ) Ali Haydar AVCI ‘da bulun belgeyle ilk olarak ortaya çıkmıştır.
Aşağıda ki dörtlük de olduğu gibi Pir Sultanın Erdebil dergahı ile deyişler yazdığı bilinmektedir.
Behey yezit ne yelersin kastıma
Erdebil’de Şah Safiden buyrugum
İlettin Urum’a çoban eyledin
Sırtımdaki alet midir çağlığım
Pir Sultan Abdal’ım alır satarım
Askeri Mehdi’ye meyil katarım
Mansur olup şu cihanı atarım
Her ağaçta olmaz benim yaylığım
Zünnunoğlu Halil Ayaklanması (1527 )
Zünnunoğlu Halil Ayaklanması da değinen Ali Haydar AVCI Zünnunoğlu Halil’in danışmanı Hubyar tekkesinin piri Hubyar Baba’ydı Hubyar Babanın yaşının 35 olduğu Kavovada Hubyar taliplerinde bulunduğu ve nerdeyse o dönemdeki bütün çatışmalarda ısrarla kaz ovanın ele geçirilmek istenen yerlerden biri olduğunu vurgulamaktadır.
Kitapda :
- 1 Giriş / 15
- 2 16. Yüzyılın İlk Yarısında Rum Eyaletlerinde Ortaya Çıkan Ayaklanmalar ve Bunların Pir Sultan’a ve Bölgeye Etkisi /30
- 3 Osmanlı Vergi Sisteminin Toplumsal Yaşama Etkisi ve Vergi Türü Olarak Gerdek Vergisi / 45
- 4 Osmanlı Dönmende Konar-Göçerler ve Ayaklanmaların Yapısal Özelliği üzerine kısa bir değerlendirme
- 5 Pir Sultan Abdal’ın Kalender Çelebi Ayaklanmasıyla İlişkileri ve Alevi Toplumunda ‘’Şah ‘’ Tasarımı /81
- 6 Dergah ve Zaviyelerin Yapılanması ve Pir Sultan’ın Bu Kurumlarla İlişkileri / 92
6-1. Dergah ve Zaviyelerin Oluşumu /92
6- 2. Pir Sultan’ın Dergah ve Zaviyelerle ilişkileri /97
- 7 Kalender Çelebinin Eylem Güzergahı, Mahmut paşa’nın Konuyla İlgili Arzı ve Pir Sultan’ın Deyişlerinde Yansımaları
- 8 Yıldız Dağı ve Banaz Köyünde Konaklayan ‘’Şah’’ Eyleme Katılan ‘’Gaziler’’/ 134
- 9 Alay Alay Gelen ‘’Gaziler’’ ve Bir simge Olarak ‘’ Kızıl börk yada ‘’Kızıl başlık’’/165
- 10 Pir Sultan Abdal’ın Yaşadığı Döneme İlişkin Diğer Kanıtlar ve Şah İsmail Hayati ve Şah Tahmasp’la İlğili Deyişler /173
- 11 16. Yüzyılda Rum (Sivas) Eyaletinin Sınırları ve Sivas Beylerbeyi –Yeni Bir Hızır Paşanın Tarihsel Kimliği ve İlgili Belgeler /216
- 12 5 Pir Sultan Abdal – Balım Sultan/ Hacı Bektaş Dergahı İlişkisi ve Zaman Belirlenmesi Acısından Önemi /228
- 13 Pir Sultan – Hızır Paşa İlişkisi / 241
-14 Alevilere Yönelik Suçlamalar – Öngörülen Ceza ve Uygulamalar ve Pir Sultan’da Yansılamaları / 254
- 15 Pir Sultan’ın Asılmasıyla İlgili Önemli Bir Deyiş ve Asılma Sonrası Yakılan Ağıt /275
- 16 Belgelerde Osmanlı Yönetiminin Alevi- Kızılbaş Toplumuna Karşı Yaklaşımı ve Bu Durumun Pir Sultan’ı Etkileme Boyutu /285
-17 Deyişlerde GEÇEN Kimi İpuçlarının Tarihsel Kaynaklarla bir arada değerlendirilmesi /313
- 18 ‘’ Kazova’ya Dikilen Sancak’’ ve Pir Sultan Abdal’ın Şah Kalender Eylemleri İlgili Diğer Deyişleri /326
- 19 Pir Sultan Abdal’a İlişkin Kimlik Tartışmaları ve Deyişlerde Yansıyan Coğrafya /352
- 20 Aşıkların Deyişlerinde Pir Sulan Abdal’a İlişkin Yansımalar /368
- 21 Pir Sultan Abdal’nın Gizlenme Dönemi ve Balkanlara ‘a Geçiş /381
- 22 Pir Sultan Cemaati ve Pir Sultan’ın ‘’Şam’’ ile İlgili Deyişleri /388
- 23 Kırsal Alan Yaşamının Pir Sultan’ın Deyişlerine Yansıması /394
- 24 Pir Sultan’la İlgili Kimi Düzeltmeler /401
Aşık Ali İzzet’in Pir Sultan Demeleri /401
Pir Sultan – Kul Himmet İlişkisi , ‘’Bende’’nin Bir Deyişi be Bir Yanılgı /419
Pir Sultan Abdal’ın Eylemlerine ‘’ Kanıt ‘’ Er Mustafa’nın Deyişi /427
- 25 Dönemin Olaylarından Yansımalar : Hargün Köyü ve Ağıt /Deyiş /433
- 26 Pir Sultan Ocağı /438
1. Ocak Nedir ? /438
2. 2. Pir Sultan Ocağı /445
- 27 Pir Sultan Deyilerindeki Düzeltmelerle İlgili Kısa Bir Değerlendirme / 463
- 28 Sonuç /467
- 29 Deyişler /497
- 30 Şüpheli Deyişler /867
- 31 Sözlük /871
- 32 Kaynakça / 833
- 33 Dizinler /905
1. Deyişler Dizini /905
2. Şüpheli Deyişler Dizini /914
3. İnceleme İçindeki Deyişler Dizini /914
4. Pir Sultan’a Ait Olmayan Deyişler Dizini /917
5 Kişi ,Topluluk ve Yer Adları Dizini / 918
- 34 Belgelerden Örnekler / 929
- 35 Resimler
- 36 Harita / 992
İlgili çalışmalara yer verilmiştir.
Çalışmaları ile halkımız aydınlatan ve vakfımıza çalışmalarıyla destek sağlayan Ali Haydar AVCI teşekkür ediyoruz.
NOKTA KİTAP :
Tel : 0212 243 43 03
Ali Haydar AVCI:
Tel : 0049 0 172 580 90 18
Hubyar Vakfı